Θα αντέχατε να είστε μια μεγαλοφυΐα;

1889-1951

Ήταν το όγδοο παιδί μιας από τις πλουσιότερες και επιφανέστερες οικογένειες της πόλης. Ο πατέρας του,  βιομήχανος σιδήρου και χάλυβα, λάτρευε και υποστήριζε τις εικαστικές τέχνες. Όλα τα αδέλφια του αποδείχτηκαν έξυπνα και χαρισματικά αλλά ο Λούντβιχ, το όγδοο, ήταν από μικρό το μαύρο πρόβατο της οικογένειας.

"Είμαι ψυχρός και τυλιγμένος στον εαυτό μου"

Η μόνη κλίση που είχε ήταν στις κατασκευές αλλά κανείς μέσα στο σπίτι δεν άντεχε την κακή του συνήθεια να τους εκνευρίζει κάνοντας συνεχώς αινιγματικές ερωτήσεις. Παραδείγματος χάριν, όταν ήταν εννέα χρονών προβληματιζόταν για την χρησιμότητα της ειλικρίνειας και του ψέματος.

Σε νηπιακή ηλικία

Σχολείο πήγε για πρώτη φορά στα δέκα τέσσερα. Ως τότε παρακολουθούσε μαθήματα στο σπίτι. Μέσα του πάλευε συνεχώς με το άγχος. Η μόδα της εποχής που ήταν η αυτοκτονία των νέων, βρήκε σ’ αυτόν πρόσφορο έδαφος αλλά συγχρόνως έγινε και η αιτία να κουβαλάει μέσα του για χρόνια μεγάλη ντροπή που δεν κατάφερε κι εκείνος όπως τόσοι άλλοι νέοι, να δώσει τέλος στη ζωή του.

" Η μέρα μου κυλάει με λογική, σφύριγμα, περιπάτους και με το να είμαι μελαγχολικός"

Γράφτηκε στην τεχνική σχολή στο Λίτσς και εκεί βρήκε συμμαθητή τον Χίτλερ. Ήταν κακός μαθητής αλλά ο Χίτλερ ήταν χειρότερος από εκείνον. Φίλους δεν κατάφερε να αποκτήσει και έτσι απομονώθηκε.

Karl Wittgenstein, ο πατέρας.

Στα δέκα εννέα του χρόνια πήγε στο Μάντσεστερ για να σπουδάσει αεροναυπηγική. Αλλά ούτε κι εκεί κατάφερε να αποκτήσει φίλους. Η μοναξιά τον έκανε πολύ νευρικό και άρχισε να βρίζει. Βρήκε καταφύγιο στα μαθηματικά. Η φιλοσοφία των μαθηματικών έγινε το πάθος του.

Η ζωή του άρχισε να παίρνει νόημα απ’ τη στιγμή που βρέθηκε στα είκοσι δύο του, στο κολέγιο Τρίνιτι του Κέιμπριτζ. Εκείνη την εποχή δίδασκε εκεί μαθηματική λογική ο Μπέρτραντ Ράσελ που είχε σχεδόν τα διπλά του χρόνια.

Ο Λούντβιχ τον επισκέφθηκε απρόσκλητα μια μέρα στο διαμέρισμά του και του ζήτησε να τον βοηθήσει να διαπιστώσει αν διέθετε πραγματικά κλίση στη φιλοσοφία. Αμφισβητούσε συνεχώς τον εαυτό του. 

Ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ (1907)

"Βλέπω τι ηλίθιος είμαι κατά βάθος και αισθάνομαι χάλια"

Ο Ράσελ βρήκε τον μπελά του. Ο καημένος πέρασε με τον Λούντβιχ των παθών του τον τάραχο κοινώς τα πάνδεινα!

Και τι δεν του έκανε!

Τον ξαγρυπνούσε επιχειρηματολογώντας με έξαψη ενώ συγχρόνως κοπανούσε τα έπιπλα. 

Γκρίνιαζε συνεχώς ή έμενε ατέλειωτες ώρες σιωπηλός. 

Προτιμούσε να τρώει σκέτα παξιμάδια παρά να κατέβει με τους άλλους φοιτητές στην τραπεζαρία. Εύρισκε τους ανθρώπους γύρω του αισχρούς και ανώριμους. 

Δεν ενδιαφερόταν για θέματα κοινού ενδιαφέροντος και ήταν εναντίον στο να δοθεί το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες επειδή όλες οι γνωστές του ήταν ηλίθιες. 

Για να συγκεντρωθεί περισσότερο στις φιλοσοφικές του μονομανίες δοκίμασε την ύπνωση. 

Θεωρούσε αισθητικά απαράδεκτα τα πήλινα σερβίτσια και απεχθανόταν τα στίφη των Αμερικανών τουριστών. 

Περνούσε κρίσεις κακοκεφιάς και δήλωνε με κάθε ευκαιρία πως ήταν μια δυστυχισμένη ύπαρξη με αβάσταχτα κρίματα.

Απ’ τα πολλά, κατέληξε στο γιατρό που διέγνωσε πως απλά... «..είναι τα νεύρα του!»

Κάποια στιγμή άρχισε να υπολογίζει σχολαστικά πόσο του απέμενε να ζήσει. 

Αφού το Κέιμπριτζ τον έπνιγε, ο κόσμος του προκαλούσε αλλεργία και το φως της ημέρας δεν το άντεχε, αποφάσισε να βρει ένα μέρος να απομονωθεί. 

Και το βρήκε στη Νορβηγία. 

Αποφάσισε λοιπόν να πάει να ζήσει εκεί σαν ερημίτης.

Διάλεξε το φιόρδ που του άρεσε (Sogne) και εγκαταστάθηκε στο χωριό Skfolden.

Το φιόρδ Sogne με το χωριό Skfolden.
Το ξύλινο σπιτάκι του ήταν αριστερά.

Στο μεταξύ ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Λούντβιχ αποφάσισε να διακόψει την απομόνωσή του και να καταταγεί εθελοντής γιατί το είδε ως "ευκαιρία" να ξεκουραστεί απ’ την πνευματική εργασία, να μπει επιτέλους σε μια ομάδα και να πιστέψει στο Θεό.

Απογοητεύτηκε όμως οικτρά. 

"Ωμούς, μεθύστακες, αχρείους και μοχθηρούς" συμπολεμιστές συνάντησε στο ανατολικό μέτωπο.  Δεν έμοιαζαν καθόλου σε "ανθρώπινα πλάσματα". 

Κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να μην τους μισήσει. Έτσι απομονώθηκε στο παρατηρητήριο. 

«Ή θα παραμείνω ένα γουρούνι ή θα βελτιωθώ, τελεία και παύλα!» 

Είχε ήδη αρχίσει να γράφει το έργο του «Tractatus logico-Philosophicus», και όσο καιρό βρισκόταν στο μέτωπο, κατάφερε να το ολοκληρώσει. Πρόκειται για ένα κλασικό έργο, απαράμιλλου συνδυασμού λογικής, ακρίβειας και ποιητικής έντασης.

"Τα όρια της γλώσσας μου σημαίνουν τα όρια του κόσμου μου"

Το βιβλίο βασίζεται στην ιδέα ότι τα φιλοσοφικά προβλήματα προκύπτουν από παρεξηγήσεις της λογικής της γλώσσας και προσπαθεί να δείξει ποια είναι αυτή η λογική.

Το 1931 περιέγραψε ο ίδιος το έργο του ως εξής:

" Η γλώσσα βάζει σε όλους τις ίδιες παγίδες. 

Είναι ένα τεράστιο δίκτυο από εύκολα προσβάσιμες λανθασμένες στροφές. Κι έτσι παρακολουθούμε τον έναν μετά τον άλλον να περπατούν στα ίδια μονοπάτια και ξέρουμε εκ των προτέρων πού θα διακλαδωθεί, πού θα περπατήσει ευθεία χωρίς να παρατηρήσει την στροφή κ.λ.π.

Αυτό που πρέπει να κάνω τότε είναι να στήσω πινακίδες σε όλες τις διασταυρώσεις που υπάρχουν λανθασμένες στροφές για να βοηθηθούν οι άνθρωποι να ξεπεράσουν τα επικίνδυνα σημεία."

Πράγματι, όλοι θυμόμαστε πως όταν είμασταν νέοι και το λεξιλόγιό μας μεγάλωνε για πρώτη φορά, οι αντιλήψεις μας για το "τί συμβαίνει ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ" περιορίζονταν λόγω της ανικανότητάς μας να το περιγράψουμε. 

Όσο φτωχότερο ήταν το λεξιλόγιό μας, τόσο πιο απλοποιημένα συμπεράσματα βγάζαμε.

"Επιτέλους θα βγω από τον κόσμο των δυστυχισμένων"

Επέστρεψε στη Βιέννη αρνούμενος να βγάλει την στρατιωτική στολή του και έχοντας πάρει την απόφαση να εκπαιδευτεί...ως δάσκαλος δημοτικού.

Ο διορισμός του σε σχολεία μικρών χωριών της επαρχίας της Βιέννης τον ενθουσίασε στην αρχή.

Δεν ενθουσίασε όμως καθόλου τους "επαρχιώτες" που είδαν από νωρίς στο πρόσωπο του Λούντβιχ έναν εκκεντρικό άνθρωπο.

Έφυγε από το πανδοχείο που έμενε στην αρχή και μεταφέρθηκε στην κουζίνα του σχολικού κτιρίου. Κατασκεύασε μάλιστα μόνος του το κρεβάτι που κοιμόταν. Η οικογένειά του, του έστελνε δώρα και τρόφιμα αλλά εκείνος φρόντιζε να επιστραφούν αμέσως. 

Μια σταθερή αντιπάθεια εδραιωνόταν σιγά-σιγά προς το πρόσωπό του, ιδιαίτερα όταν άρχισε να δέρνει, να τραβάει τα τσουλούφια και τ' αυτιά όσων παιδιών δεν μπορούσαν να παρακολουθήσουν το πνεύμα του. 

Έξαλλη μαζί του η τοπική κοινωνία!

Το 1926, έχασε μια μέρα, στο μάθημα, την υπομονή του και χτύπησε έναν αδύναμο και φιλάσθενο μαθητή του. Το παιδί λιποθύμησε. Εκεί ήταν που έληξε η διδασκαλική καριέρα του Λούντβιχ. 

Μετά το δυσάρεστο συμβάν δήλωσε παραίτηση.

Ο Βιτγκενστάιν δάσκαλος - 1922 

Μετά από αυτή την αποτυχία του, αποφάσισε να γίνει κηπουρός σε ένα μοναστήρι Ιωαννιτών στο Χύτελντορφ. Εκεί χρησιμοποιούσε ως κατάλυμα την αποθήκη των εργαλείων.

Το καλοκαίρι εκείνου του χρόνου η αδελφή του Γκρετλ του ζητάει να σχεδιάσει το νέο της σπίτι. 

Ο Λούντβιχ φανατίζεται με το νέο του "παιγνίδι". 

Βασιζόμενος πάνω στα πρότυπα του μοντερνιστή βιεννέζου αρχιτέκτονα Άντολφ Λους (1870-1933) δημιούργησε ένα οίκημα με την αυστηρότητα λογικού συστήματος.

Οι πρακτικές ανάγκες των ενοίκων δεν τον απασχόλησαν. Έφερε το τεχνικό συνεργείο στα όριά του. Όλοι έξαλλοι μαζί του!

Επιτέλους, ο Λούντβιχ ερωτεύεται...

...αλλά όχι μια κοπέλα στα μέτρα του. Ερωτεύεται ένα κορίτσι εκ διαμέτρου αντίθετο απ' αυτόν. Εκείνη, η Μαργκερίτ Ρέσπινγκερ ήταν συμφοιτήτρια του ανιψιού του, μια κεφάτη, κοινωνική νεαρή με καλλιτεχνικές ανησυχίες. Εκείνος  σοβαρός και εστιασμένος στις σκέψεις του. Την συνόδευε φορώντας αρβύλες και ανοιχτά πουκάμισα, την πήγαινε να βλέπουν γουέστερν και της έκανε το τραπέζι σε φθηνά μαγαζιά. 

Το 1931 της ζήτησε να τον παντρευτεί αλλά...με όρους!

Οι όροι του ήταν οι εξής: 1) να έχουν πλατωνική σχέση και 2) να μην κάνουν παιδιά. Το κορίτσι μετά από αυτό εξαφανίστηκε...

Ο Βιτγκενστάιν κάθεται με τους φίλους και την οικογένειά του στη Βιέννη. 
Η Marguerite Respinger είναι η πρώτη από αριστερά. 

Ο Λούντβιχ συνέχισε την ερωτική του ζωή δημιουργώντας σχέσεις με ομοφύλους του. 

Τους φερόταν όμως σαν να ήταν αόρατοι.

Ήθελε απλά να βρίσκονται κάπου στο χώρο. Δεν τον ενδιέφερε να σχετιστεί μαζί τους συναισθηματικά. 

Γενικά στις παρέες του εμφανιζόταν μ' ένα παγερό χαμόγελο, τον ενοχλούσε να μιλούν μπροστά σε κυρίες για σεξ και πετούσε κοινοτοπίες και κρύα αστεία.  

Το 1929 επέστρεψε στο Κέιμπριτζ για μια σειρά διαλέξεων με ομιλητή τον ίδιο.

Όσο μεγάλωνε το ακροατήριό του, μεγάλωνε και η νευρικότητά του.

Σκεφτόταν δυνατά και ύστερα έκανε τεράστιες παύσεις κοιτώντας την παλάμη του. Είχε ξαφνικά ξεσπάσματα και αναθεμάτιζε μπροστά τους τη βλακεία του. Εκείνοι όμως κρέμονταν απ' τα χείλη του ακόμα κι όταν δεν καταλάβαιναν λέξη απ' ό,τι τους έλεγε και μιμούνταν το στυλ του.

Ένας ακόμα λόγος για να γίνεται "θηρίο"!

" Μου λείπει πολύ κάποιος με τον οποίο να λέω ανοησίες με τη σέσουλα"

"Είμαι νευρικός όταν γράφω και όλες μου οι σκέψεις βγαίνουν λαχανιασμένες"

"Είμαι κομμουνιστής στην καρδιά"

Του κατέβαιναν συχνά πυκνά διάφορες ιδέες όπως: Να συγγράψει την αυτοβιογραφία του, να σπουδάσει ιατρική ή μηχανουργία, να εργαστεί στη Ρωσία ως ανειδίκευτος εργάτης.

Στην πραγματικότητα αυτό που ήθελε ήταν να υπηρετήσει ένα ιδανικό που θα τον έφερνε σε επαφή με ό,τι πάντα γύρευε: το Υψηλό και το Αιώνιο. 

Ενώ ο ίδιος έβλεπε τον εαυτό του μέσα σε κολχόζ (συναιτεριστικό αγρόκτημα στη Ρωσία), οι Σοβιετικοί τον προόριζαν για το πανεπιστήμιο.

Τελικά επέστρεψε στο Κέιμπριτζ.

Η κατάσταση της υγείας του με το χρόνο χειροτέρευε. Οι νευρώσεις του πλήθαιναν. Εξελίχθηκε σε μανιακό της καθαριότητας.  

Άπλωνε υγρά φύλλα τσαγιού στο πάτωμα για απολύμανση. Είχε τύψεις για τις σεξουαλικές ομόφυλες επαφές του. 

Για παρηγοριά είχε τη μουσική, τις αστυνομικές ιστορίες και τον κινηματογράφο. Γινόταν έξαλλος με τα "Επίκαιρα" που έμπαιναν σφήνα ανάμεσα στα έργα. Έβλεπε μανιωδώς γουέστερν και μιούζικαλ και διάβαζε το αγαπημένο του περιοδικό "Detective Story Magazine" που του έστελνε από την Αμερική ο φίλος του Νόρμαν Μάλκομ.

Το φθινόπωρο του 1941 έφυγε πάλι από το Κέιμπριτζ. 

Έγινε βοηθός στο φαρμακείο του νοσοκομείου Guy's συμβουλεύοντας επίμονα τους ασθενείς να μην παίρνουν φάρμακα. 

Συμμετείχε σε ερευνητική μονάδα στο Νιούκαστλ. 

Τα κατάφερνε παντού περίφημα αλλά ένιωθε πάντα μόνος. Έκανε απαισιόδοξες προβλέψεις για το μέλλον της ανθρωπότητας. 

" Ο θρίαμβος της επιστήμης και της τεχνολογίας θα είναι η καταστροφή της" υποστήριζε.

Στα 55 του αισθανόταν ψυχικά και σωματικά ράκος.

Το 1951 πέθανε από καρκίνο του προστάτη.

Το τελευταίο διάστημα της ζωής του η αξία του είχε αναγνωριστεί σε όλο τον κόσμο.

Εξακολούθησε μέχρι το τέλος να έχει μεταπτώσεις στη διάθεση, να είναι κτητικός στις φιλίες, να αναζητά την τέλεια διατύπωση των ιδεών και να αποζητά ανθρώπους με  "τίμια σκέψη".

"Νιώθω ξένος σε αυτόν τον κόσμο"

"Μακάρι το σώμα μου να μην επιζήσει της ψυχής μου"

"Μπορώ να απεξαρτηθώ από τη Μοίρα"

"Πείτε τους πως έζησα μια υπέροχη ζωή"

Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 20ου αιώνα!

Ο νευρικός, μοναχικός, ανασφαλής, ιδιοφυής Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν.

Εργάστηκε πάνω στην Αναλυτική Φιλοσοφία και την Λογική και το έργο του έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη της φιλοσοφικής σκέψης του 20ου αιώνα.

Κι αν δεν μπορούμε να κατανοήσουμε απόλυτα την πολύπλοκη φιλοσοφική σκέψη του, σίγουρα θα μπορούσαμε να τον συμπαθήσουμε για τα γλυκά emoji ( 😀😊😐😏😞😠...) που επινόησε, πρώτος αυτός, για μας.

" Άν ήμουν αρκετά καλός στο σχέδιο, θα μετέδιδα έναν ασύλληπτο αριθμό εκφράσεων με τέσσερις γραμμές μόνον"

"Λέξεις όπως "πομπώδης" και "επιβλητικός" μπορούν να εκφραστούν ως πρόσωπα. Με τον τρόπο αυτό οι περιγραφές μας θα γίνονται πολύ πιο ευέλικτες και ποικίλες απ' όταν εκφράζονται με επίθετα." 

Τα παραπάνω σχόλιά του βασίζονται στις γενικότερες θεωρίες του γύρω από τη γλώσσα.

 Emoji και Βίτγκενσταϊν

Περισσότερα για τη ζωή και το έργο του: Βίτγκενσταϊν

Το απομονωμένο νορβηγικό καταφύγιο του Βίτγκενσταϊν

Υλικό από το βιβλίο: ΛΟΥΝΤΒΙΧ ΒΙΤΓΚΕΝΣΤΑΪΝ του MONK RAY - Εκδόσεις SCRIPTA -2002

Φωτογραφίες από Wikipedia

ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛ

"Πρέπει να ανεβείτε ένα βουνό για να μάθετε τι σας συνδέει με την ύλη"

 

               Χένρι Ντέιβιντ Θορώ (1817-1862)

"Όποιος προχωράει αποφασιστικά προς την κατεύθυνση των ονείρων του, και παλεύει για να ζήσει τη ζωή που είχε ονειρευτεί, θα συναντήσει την επιτυχία εκεί που δεν περίμενε".

Σήμερα  που, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ίσως, εφαρμόζονται μαζικά, παγκόσμια και σε συγχρονισμό άδικοι νόμοι, μέσω των οποίων διαμορφώνεται η ζωή των ανθρώπων  προς το χειρότερο, ο νους πάει στον Χένρι Ντέιβιντ Θορώ.

Τον Ιούλιο του 1845, ένας άντρας οδηγήθηκε στη φυλακή επειδή αρνήθηκε να πληρώσει τους φόρους έξι χρόνων, στην πολιτεία της Μασαχουσέτης. Δεν ήθελε, όπως είπε, με τα χρήματά του να στηρίξει το καθεστώς της δουλείας και τον επεκτατικό πόλεμο της Αμερικανικής κυβέρνησης στο Μεξικό.

Μέσα στη φυλακή έγραψε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά δοκίμια που έμελλε να επηρεάσουν προσωπικότητες όπως ο Τολστόι, ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ και ο Γκάντι. 

Το δοκίμιο είχε τον τίτλο "Περί του καθήκοντος της πολιτικής ανυπακοής", ένα κείμενο υπέρ της ανυπακοής σε ένα άδικο κράτος. 

Τέσσερα χρόνια πριν ξεσπάσει η Ελληνική Επανάσταση του 1821, γεννήθηκε στο Κόνραντ της Μασαχουσέτης ο Χένρι Ντέιβιντ Θορώ, ένας σημαντικός φιλόσοφος, συγγραφέας, φυσιοδίφης και ποιητής.

Για τους Αμερικανούς ο Θορώ είναι ο θεμελιώδης λίθος της κουλτούρας τους και για τον υπόλοιπο κόσμο ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους, παγκόσμια.

Υποστήριξε την κατάργηση της δουλείας.

Ανέδειξε την σπουδαιότητα μιας απλής ζωής σε φυσικό περιβάλλον.

Προφήτευσε τις μεθόδους και τα ευρήματα της οικολογίας στο βιβλίο του "Γουόλντεν" και κυρίως χαρακτηρίστηκε από τους συγχρόνους του άστοχα ως αναρχικός εξαιτίας του βιβλίου του "Περί του καθήκοντος της πολιτικής ανυπακοής".

Ο Χένρι Ντέιβιντ Θορώ, γενήθηκε το 1817 στο Κόνκορντ της Μασαχουσέτης. 

Πρώτος ο Τολστόι στο έργο του "Ανάσταση" εξαίρει την σπουδαιότητα των φιλοσοφικών απόψεων του Θορώ. Ο Γκάντι και ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ υιοθετούν την αντίσταση μέσω της μη βίας, μέσω της ανυπακοής.

Ολόκληρη η πολιτική φιλοσοφία επηρεάστηκε από τον Θορώ, και συνεχίζει να επηρεάζεται. 

Το πρώτο επάγγελμα που διάλεξε να κάνει ήταν δάσκαλος. Το δεύτερο αγρότης και το τρίτο συγγραφέας.

Πέθανε από φυματίωση τον  Μάιο του 1862, στα 45 χρόνια του. Πέντε μήνες πριν την Ελληνική λαϊκή εξέγερση του 1862 που είχε ως αποτέλεσμα την καθαίρεση του βασιλιά Όθωνα.

Η παγκόσμια διαθήκη που άφησε είναι τα δύο σημαντικά βιβλία, που αναφέρθηκαν πιο πάνω:

Το "Walden ή η ζωή στο δάσος", η αναζήτηση της απλής ζωής σ' ένα φυσικό περιβάλλον και 

το "Περί του καθήκοντος της πολιτικής ανυπακοής", ένα επιχείρημα υπέρ της ανυπακοής προς ένα άδικο κράτος. Βιάστηκαν εξ αιτίας αυτού του έργου του να τον χαρακτηρίσουν αναρχικό, αφού στην πραγματικότητα με αυτό, υποστήριξε τη διόρθωση και όχι την κατάργηση του κράτους.

Ανήκει στην ομάδα των Τρανσενταλιστών της Αμερικής, δηλαδή των "υπερβατικών" φιλοσόφων και συγγραφέων.  

Υπήρξε ο πρώτος που μίλησε για τη φύση και τον σπουδαίο ρόλο της. Δίκαια ονομάστηκε "πρώτος οικολόγος".

Μερικά αποσπάσματα:

"Καλύτερη κυβέρνηση, αυτή που κυβερνά ελάχιστα".

"Άδικοι νόμοι υπάρχουν. Θα αρκεστούμε να τους υπακούμε ή θα προσπαθήσουμε να τους διορθώσουμε; Και μέχρι να το καταφέρουμε θα τους υπακούμε ή θα τους παραβιάσουμε αμέσως;"

"Άν κάποιος που δεν έχει περιουσία αρνηθεί έστω και μια φορά να δώσει εννιά σελίνια στο κράτος, μπαίνει στη φυλακή για χρονικό διάστημα που δεν περιορίζεται από κανένα νόμο που γνωρίζω, και καθορίζεται μόνον απ' την διακριτική ευχέρεια εκείνων που τον φυλάκισαν. Αν όμως κλέψει από το κράτος ενενήντα φορές εννιά σελίνια, σύντομα αφήνεται ελεύθερος και πάλι".

"Άν η φύση της αδικίας είναι τέτοια που σε υποχρεώνει να γίνεις φορέας αδικίας προς κάποιον άλλον, τότε, λέω, παραβιάστε τον νόμο. Αφήστε τη ζωή σας να λειτουργήσει ως μια ενάντια δύναμη τριβής που θα σταματήσει τη μηχανή. Εκείνο που οφείλω να κάνω είναι να φροντίζω, σε κάθε περίπτωση, να μην αποτελώ μέρος της αδικίας που καταδικάζω".

"Θα έρθουν στιγμές που οι άνθρωποι θα σας πουν ότι το χρήμα είναι "σκληρό". Σκληρές είναι και οι τσακμακόπετρες, μα μέσα τους δεν έχουνε μέταλλο. Το χρήμα δεν είναι για φάγωμα, λέω εγώ. Μονάχα φανταστείτε έναν άνθρωπο σ' αυτόν τον καινούργιο κόσμο, μέσα στην ξύλινη καλύβα του, ανάμεσα στα καλαμπόκια και τις πατάτες του, με μια στάνη απ' τη μια μεριά, να λέει ότι το χρήμα είναι σκληρό. Τι σχέση έχει αυτό με την καλλιέργεια του φαγητού του, το κόψιμο των ξύλων του, με το να μένει μέσα όταν βρέχει, κι άμα το φέρει η ανάγκη, να πλέκει ή να υφαίνει τα ρούχα του;".

"Θα πρέπει να νιώθετε άλλος άνθρωπος μετά από την μοναχική σας βόλτα στα βουνά. Θεωρώ πως όταν βρίσκομαι στις κορυφές τους, αισθάνομαι το ίδιο δέος με εκείνων που μπαίνουν σε μια εκκλησία. Να βλέπεις πάνω σε τι γη έχτισες το σπίτι σου και, ενδεχομένως, έναν κήπο. Είναι σαν το πέρασμα των χρόνων και χρόνων. Πρέπει να ανεβείτε ένα βουνό για να μάθετε τι σας συνδέει με την ύλη". Απόσπασμα από το έργο Γράμματα ενός υπερβατιστή.

                                              

"Πήγα στο δάσος επειδή επιθυμούσα να ζήσω συνειδητά, να αντιμετωπίσω μονάχα τα ουσιώδη της ζωής, και να δω αν θα μπορούσα να μάθω όσα είχε να μου διδάξει, έτσι ώστε, όταν θα ερχόταν η ώρα μου να πεθάνω, να μην ανακάλυπτα ξαφνικά ότι δεν είχα ζήσει ποτέ...Ήθελα να γευτώ μια ζωή γεμάτη και να ρουφήξω όλο της το μεδούλι, να ζήσω με τρόπο τόσο αυστηρό και σπαρτιάτικο, ώστε να τρέψω σε άτακτη φυγή οτιδήποτε δεν ήταν ζωή".

Χένρυ Ντέιβιντ Θορώ

 

"Τα δάση δεν είναι ακατοίκητα αλλά ασφυκτικά γεμάτα από τίμια πνεύματα το ίδιο καλά με μένα...

Αυτό που ονομάζουμε άγρια φύση, είναι ένας πολιτισμός διαφορετικός απ' τον δικό μας."

"Σε τί χρειάζεται ένα σπίτι αν δεν έχεις έναν υποφερτό πλανήτη να το βάλεις επάνω;"

"Τα πουλιά δεν τραγουδούν ποτέ μέσα στις σπηλιές".

"Είμαστε γεννημένοι για να πετύχουμε, όχι να αποτύχουμε".

"Πρέπει όχι μόνο να στοχεύεις καλά, αλλά και να τεντώνεις το τόξο με όλη σου τη δύναμη".

"Δεν έχω χρόνο να είμαι βιαστικός".

"Δυο χιλιάδες καλοκαίρια έχουν προσδώσει στα μνημεία της αρχαίας Ελληνικής λογοτεχνίας, όπως και στα μάρμαρά της,  μόνον μια ώριμη, χρυσή και φθινοπωρινή απόχρωση, έχοντας μεταφέρει τη γαλήνια και ουράνια ατμόσφαιρά τους σε όλη τη γη, για να τα προστατεύσουν από τη διάβρωση του χρόνου".

"Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν ζωές μέσα σε σιωπηλή απόγνωση".

"Η κατοικία μου ήταν μικρή, δεν έφτανε ούτε να φιλοξενήσει έναν αντίπαλο". (Αντίγραφο της καλύβας του και το άγαλμά του, στο δάσος όπου απομονώθηκε για έναν χρόνο)

"Αυτούς που αγαπάμε, μπορούμε να τους μισήσουμε. Οι άλλοι μας είναι αδιάφοροι".

"Ο πλούτος του ανθρώπου μετριέται από τον αριθμό των πραγμάτων που έχει την πολυτέλεια να αφήνει απείραχτα".

"Οι άνθρωποι γυρίζουν πειθήνια στο σπίτι τους το βράδυ και η ζωή τους μαραζώνει, αφού εισπνέει ξανά και ξανά την ίδια της την ανάσα. Κάθε μέρα, θα έπρεπε να γυρίζουμε σπίτια μας από μακριά, από περιπέτειες και κινδύνους και νέες ανακαλύψεις, με νέες εμπειρίες και νέο χαρακτήρα".

"Τι συμβολίζει η Αφρική - τι συμβολίζει η άγρια φύση; Μήπως δεν είναι τάχα και ο δικός μας εσωτερικός κόσμος, λευκή, ανεξερεύνητη περιοχή του χάρτη, κι ας αποδειχτεί μαύρη σαν τις ακτές της Αφρικής, όταν κάποτε ανακαλυφθεί;"

Οι φωτογραφίες, από το διαδίκτυο.

Περισσότερα για τον Χένρι Ντέβιντ Θορώ  ΕΔΩ

Paradise - Bruce Springsteen

Το κόκκινο βιβλιαράκι των μαθητών

 

Ελευθερία
(φωτ. από το διαδίκτυο)

Όσο ήμασταν ακόμα νέοι και πολύ αργότερα, δε χάσαμε ούτε μια πορεία για το Πολυτεχνείο.

Χρόνια της δικής μου γενιάς, αλησμόνητα χρόνια. Τα ζήσαμε με όλη μας την ψυχή ακουμπισμένη στα ιδανικά και στον αγώνα. Τον αγώνα όπως τον γνωρίσαμε εμείς, τα παιδιά και οι έφηβοι της επταετίας της Χούντας. 

Κάναμε παρέες, κολλήσαμε παράνομα αφίσες, ξημερωθήκαμε μέσα σε μικρά φοιτητικά δωμάτια συζητώντας για τον Μαρξ, τον Τσε Γκεβάρα, τον Τρότσκι, τον Μαρκούζε, τον Λένιν, τον Μάο, την Ρόζα Λούξεμπουργκ και τους Μπάαντερ - Μάινχοφ, οργανωθήκαμε σε συνδικαλιστικούς συλλόγους, σωματεία και φεμινιστικές οργανώσεις . Περπατήσαμε άπειρα χιλιόμετρα σε πορείες διαμαρτυρίας. Συγκλονιστήκαμε από την Χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ, το Αλεξάντερπλατς του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ...

Ονειρευτήκαμε. Ονειρευτήκαμε με πάθος, (ακόμα ονειρευόμαστε ) έναν καλύτερο κόσμο. Προσπαθήσαμε να βρούμε την άκρη στο κουβάρι των πολιτικών ιδεολογιών, να ξεχωρίσουμε την καλύτερη, την ιδανική που θα γινόταν ο φάρος της πολιτικής δράσης μας.  

Όχι όλοι. Κάποιοι, πολλοί από μας πάτησαν πάνω στα σκαλοπάτια της συλλογικής  προσπάθειας και έχτισαν πολιτικές καριέρες, που τους χάρισαν εξουσία και δόξα και περιουσίες και μετά μας ξέχασαν, και εμάς και τα χρόνια που μοιράστηκαν τότε, μαζί μας. Εκείνα τα χρόνια της "μεγάλης ανατριχίλας".  

Εκείνα λοιπόν τα χρόνια, σ' ένα υπαίθριο παζάρι, βρήκα και αγόρασα ένα μικρό βιβλιαράκι που μου κέντρισε για δυο λόγους το ενδιαφέρον. Ο πρώτος ήταν το κόκκινο χρώμα του και ο δεύτερος, ο τίτλος του, τυπωμένος με μαύρα γράμματα: "ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΒΙΒΛΙΑΡΑΚΙ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ". (εκδόσεις ΒΕΡΓΟΣ. Μετάφραση και προσαρμογή Ελένη Βαρίκα)

Το βιβλιαράκι γράφτηκε από τους Δανούς εκπαιδευτικούς Bo Dan Andersen, Soren Hansen, Jesper Jensen, το 1969, και προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων για το περιεχόμενό του. 

Απευθύνεται στους μαθητές και είναι γραμμένο με φιλελεύθερο τρόπο. Τους μιλάει για όλα τα θέματα που αποτελούσαν, εκείνη την εποχή, "ταμπού" στην κοινωνία, στις οικογένειες και στα σχολεία. Όπως:  Τα δικαιώματα των μαθητών, το σχολείο,το χασίς, τα ναρκωτικά, η έκτρωση, οι εξετάσεις, οι βαθμοί, η ομοφυλοφιλία, οι τιμωρίες, οι εξεγέρσεις κ.λ.π.

Είχε απαγορευτεί η κυκλοφορία του σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Μεγάλη Βρετανία, η Ελβετία κ.α.   

Παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα.

[...]Οι δυο πραγματικές βάσεις της δημοκρατίας είναι η π λ η ρ ο φ ό ρ η σ η  και η  σ υ ζ  ή τ η σ η.

Υπάρχουν απόψεις που είναι σωστότερες και καλύτερες γιατί ταιριάζουν καλύτερα στη συγκεκριμένη κατάσταση. 

Ενεργεί κανείς δημοκρατικά όταν επιδιώκει την πληροφόρηση δηλαδή την παρουσίαση και την έκθεση των προβλημάτων και όταν επιδιώκει τη συζήτηση που θα επιτρέψει να βρεθεί η καλύτερη λύση.

Μια απόφαση είναι δημοκρατική όταν,  αποφασίζεται από ανθρώπους που έχουν τις ίδιες πληροφορίες για το θέμα και είχαν την ευκαιρία να το συζητήσουν μεταξύ τους.

Και η συζήτηση διαφέρει πολύ απ' τον καυγά και από την προσπάθεια να κερδίσει κανείς ντε και καλά οπαδούς.

Μπορεί όμως να υπάρχουν και πραγματικές  δ ι α φ ο ρ έ ς   σ υ μ φ ε ρ ό ν τ ω ν  που δεν είναι δυνατόν να υπερπηδηθούν με συζητήσεις όπως   οι  δ ι α φ ο ρ έ ς  α π ό ψ ε ω ν. Δε μπορούν να υπερπηδηθούν ούτε με την ψηφοφορία η με τη δικτατορία της πλειοψηφίας.

Διαφορές συμφερόντων υπάρχουν όταν μια ομάδα αρνείται να αφήσει στους άλλους την εξουσία, γιατί έτσι θα έχανε τα πλεονεκτήματα και τα προνόμιά της.

Οι συγκρούσεις συμφερόντων λύνονται μόνον με βίαιες πράξεις, απεργίες, διαδηλώσεις, εξεγέρσεις. Μονον αυτές οι πράξεις επιτρέπουν  στη δημοκρατία να εξακολουθεί να λειτουργεί.

Δεν είναι δημοκρατικό να αφήνει κανείς την εξουσία σε εκείνους που την ασκούν για να εμποδίσουν κάθε πρόοδο και για να συγκεντρώσουν όλα τα προνόμια.

Δημοκρατικό σ' αυτή την περίπτωση είναι να τους πάρει κανείς την εξουσία και με τη βία, αν χρειαστεί.[...]

[...] Πολλοί άνθρωποι που παίρνουν τον εαυτό τους για σοφό και που μεταμφιέζονται σε θησαυροφύλακες της ηθικής, θα σας εξηγήσουν ότι πρέπει να κάτσετε ήσυχα και να 'στε πειθαρχημένοι κι ότι ασχολούνται εκείνοι για την προώθηση των αλλαγών κι εσείς δεν έχετε παρά να περιμένετε.

Πιστέψτε μας, παρ' όλο που κι εμείς είμαστε μεγάλοι, αν περιμένετε, θα την πάθετε σίγουρα.

Οι πραγματικές, οι μόνες αλλαγές, που οφελούν τους μαθητές και τους καθηγητές αποφασίζονται μόνο από εκείνους που τις χρειάζονται καθημερινά.

Όλα αυτά μπορούν να γεννήσουν συγκρούσεις. Μερικοί θα σας πουν ότι οι συγκρούσεις είναι πολύ κακό πράγμα. Αυτό δεν είναι αλήθεια ,παρά μόνο όταν δεν ξέρετε για ποιο λόγο συγκρούεστε.

[...] Για να αλλάξουμε κάτι, για να μεταμορφώσουμε τον κόσμο και να τον ξαναφτιάξουμε όπως εμείς θέλουμε, μην ξεχνάς ότι πρέπει να αρχίσουμε τη δράση μας από εκεί που βρισκόμαστε, από τον τόπο της δουλειάς μας.

Άλλοι, σε διαφορετικούς τόπους δουλειάς αγωνίζονται κι αυτοί.

Να ξέρεις ότι παντού είναι ο ίδιος αγώνας.

Διονύσης Σαββόπουλος - Οι παλιοί μας φίλοι

Παλιό αλλά καλό :) :)

H φωτογραφία είναι από το διαδίκτυο 

ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΣ  ΕΝΑ  ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ  ΔΙΑΣΧΙΖΕΙ  ΤΟ ΔΡΟΜΟ!!



Ερώτημα: Γιατί διέσχισε το δρόμο;



Απαντήσεις



Πλάτων: Για το καλό του. Στην άλλη πλευρά του δρόμου βρίσκεται η αλήθεια

Αριστοτέλης:  Είναι στη φύση του κοτόπουλου να διασχίζει τους δρόμους.

Καρτέσιος: Για να πάει στην αντίθετη πλευρά

Γαλιλαίος:   Κι όμως τον διέσχισε!

Μακιαβέλη:  Ο σκοπός, να περάσει το κοτόπουλο το δρόμο, αγιάζει τα μέσα, όποια κι αν είναι αυτά.

Κάρλ Μάρξ:  Είναι ιστορικά αναπόφευκτο

Δαρβίνος:  Τα κοτόπουλα στο πέρασμα των αιώνων επιλέχτηκαν απ' τη φύση με τέτοιον τρόπο ώστε να είναι σήμερα γεννετικώς ικανά να διασχίζουν δρόμους.

Ζίγκμουντ Φρόιντ:  Το γεγονός ότι ασχολείστε με το εάν το κοτόπουλο διέσχισε το δρόμο, αποδεικνύει ότι διακατέχεστε από σύνδρομα ανασφάλειας και ότι η σεξουαλικότητά σας είναι καταπιεσμένη 

Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ:  Ονειρεύομαι ένα κόσμο όπου κάθε κοτόπουλο θα είναι ελεύθερο να διασχίσει το δρόμο, χωρίς να δίνει λογαριασμό για την πράξη του

Γιούρι Γκαγκάριν:  Για να πάει εκεί όπου κανένα άλλο κοτόπουλο δεν έχει πάει πριν

Μπιλ Γκέιτς:  Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας αναγγείλουμε ότι μόλις κυκλοφόρησε το νέο Chiken Office 2005, που δεν διασχίζει μόνο το δρόμο αλλά εκκολάπτει, αρχειοθετεί, σχεδιάζει, και άλλα ενδιαφέροντα

Ν.Α.Σ.Α:  Στείλαμε πρώτα το κοτόπουλο για να μελετήσουμε τις συνθήκες διάβασης, πριν στείλουμε κάποιον άνθρωπο 

Κώστας Καραμανλής:  Εμείς με σεμνότητα και ταπεινότητα εξασφαλίσαμε τις προϋποθέσεις σε όλα τα κοτόπουλα της Ελλάδας να διασχίζουν ανεμπόδιστα τους δρόμους, χωρίς παρέμβαση νταβατζήδων

Κώστας Πρέκας:  Αξιοσέβαστο κοτόπουλο, χαίρομαι που η ελληνική σου παιδεία σου επιτρέπει να περνάς τον δρόμο με το ήθος και το κάλος των αρχαίων μας προγόνων! Να προσθέσω επίσης, ότι είναι ντροπή και διασυρμός να χαρακτηρίζεται η Επανάσταση, Χούντα, και το κοτόπουλο, το γνωρίζει αυτό καλώς.

Γιώργος Καρατζαφέρης:  Μόνο εγώ, εδώ στο Τηλεάστυ, τόλμησα να πω και να αποκαλύψω πως το κοτόπουλο προήλθε από ισραηλίτικο αυγό.  

Κώστας Ζουράρις:  Ως υπερφίαλη όρνις, ώ πουλοκλαίουσα, περιπεσούσα στις υποανθρωπιστικοαναλυτικές σου διακυμάνσεις, πώς θα διασχίσεις τον σπαρμένο με οιοφαινάκες υποσχέσεις δρόμο, ω κνώδαλο;

Ένας Ινδός:  Εμείς έχουμε αγελάδες που κάνουν το ίδιο

Ένας Αλβανός:  Πιάσ' το γρήγορα πριν περάσει απέναντι!!!!   

Αστυνομικό όργανο σήμερα: Pull over!! Your papers or i wonnna shoot!!

Modus vivendi

«…Κάτσε και ξανασκέψου, όποτε είχες βάλει ένα συγκεκριμένο σχέδιο στη ζωή σου, πόσο λίγες ήταν οι μέρες που πέρασες όπως τις είχες σχεδιάσει, πόσες φορές ήσουν πράγματι διαθέσιμος για τον εαυτό σου, πότε το πρόσωπό σου είχε τη φυσική του έκφραση, πότε το μυαλό σου ήταν ατάραχο, τι έργο έχεις τέλος πάντων ολοκληρώσει σε μια τόσο μακρά ζωή, πόσοι ήταν εκείνοι που σου απέσπασαν ένα τμήμα από τη ζωή σου όταν εσύ δεν ήξερες ακόμα τι έχανες, πόσο μέρος της ζωής σου ξόδεψες σε άσκοπη λύπη, σε ανόητη χαρά, σε άπληστη επιθυμία, σε συμβατικές συζητήσεις και, τελικά, πόσο μέρος από εσένα τον ίδιο σου έχει απομείνει, και τότε θα καταλάβεις ότι πεθαίνεις πολύ πριν από το χρόνο που η φύση έχει προορίσει για σένα.

Και ποια τάχα είναι η αιτία αυτού του φαινομένου;

Αιτία είναι το ότι ζείτε σαν να επρόκειτο να ζήσετε για πάντα, χωρίς να σκέφτεστε ποτέ πόσο εύθραυστοι είστε και χωρίς ποτέ να παρατηρείτε πόσος χρόνος από τη ζωή σας αντλείτε από κάποια πλήρη και άφθονη παρακαταθήκη και όλα αυτά όταν η μέρα που χαρίζετε σε κάποιον άνθρωπο ή σε κάποιο πράγμα θα μπορούσε να είναι η τελευταία μέρα της ζωής σας.

Έχετε όλους  τους φόβους των θνητών και όλες τις επιθυμίες των αθανάτων.

Θα ακούσετε πολλούς να λένε: « Όταν φτάσω στα πενήντα μου, θα αποσυρθώ για να ξεκουραστώ, στα εξήντα μου θα εγκαταλείψω τα δημόσια καθήκοντά μου».

Και ποια εγγύηση έχεις άραγε ότι η ζωή σου θα βαστάξει περισσότερο; Ποιος θα επιτρέψει στη ζωή σου να είναι όπως ακριβώς τη σχεδιάζεις; Δεν αισθάνεσαι ντροπή να φυλάς για τον εαυτό σου τα υπολείμματα της ζωής, και να προορίζεις για μια σώφρονα διαβίωση μόνο το τμήμα εκείνο που σου είναι αδύνατον να αφιερώσεις οπουδήποτε αλλού;

Πόσο αργά είναι να αρχίζουμε να ζούμε, μόνον όταν η ζωή μας κατ’ ανάγκην τελειώνει!

Πόσο ανόητα λησμονούμε τη θνητή μας φύση όταν αναβάλλουμε ολόκληρα σχέδια για το πεντηκοστό και εξηκοστό έτος της ηλικίας μας, και σχεδιάζουμε να αρχίσουμε τη ζωή μας από ένα σημείο στο οποίο ελάχιστοι καταφέρνουν να φτάσουν!»

«Το να μάθει κανείς πώς να ζει και, κυρίως, πώς να πεθαίνει, απαιτεί μια ολόκληρη ζωή.

Συνήθως η γεροντική ηλικία έρχεται σαν έκπληξη στους ανθρώπους και ο θάνατος τρομοκρατεί όλους όσοι πέρασαν τη ζωή τους υπεραπασχολημένοι με πράγματα που δεν βελτίωναν την ποιότητά τους.

Ο άνθρωπος λοιπόν θα πρέπει να έχει μπροστά του ένα ικανοποιητικό χρονικό περιθώριο, ώστε να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία, η οποία και μόνο είναι ικανή να τον συνδέσει με το παρελθόν και με όλους τους σοφούς.

Ό,τι προσφέρει η φιλοσοφία είναι πέρα από τη φθορά και τη βλάβη που προκαλεί ο χρόνος.

Η σοφία των αιώνων θα ανοίξει στον άνθρωπο τους δρόμους της αθανασίας και θα δώσει νόημα στο πέρασμά του από τη γη.»

ΣΕΝΕΚΑΣ – Περί της συντομίας της ζωής

Εκδόσεις Πατάκη

Modus vivendi (Λατινικά) = τρόπος ζωής

Ludovico Einaudi - Experience / Luke Robson 

Δε συμβαίνει τίποτα;

(  ένα καλοκαίρι στην Αγ. Μαρίνα  )

"Δε συμβαίνει τίποτα;"  αναρωτήθηκε η Άλλη. "Πραγματικά; Δε συμβαίνει τίποτα;

Ή μήπως συμβαίνουν τα πάντα κάτω απ’ την επιδερμίδα του Κόσμου;" συμπλήρωσε τη σκέψη της κι ανατρίχιασε  στην ιδέα πως, αν μια μέρα, αποφασίσει να μιλήσει ανοιχτά για όσα βλέπει γύρω, το ανώνυμο πλήθος θα ορμήσει κατά πάνω της. Θα τραβήξει έξω τις φλέβες της, το αίμα θα τρέξει στην άσφαλτο, θα την ακρωτηριάσει και θα πετάξει τα κομμάτια της στα σκυλιά. 

"Νομίζω πως τελείωσα με τους ανθρώπους αλλά όχι με την Ανθρωπότητα! 

Μέσα σ’ αυτήν κρύβονται ακόμα μικρές σταγόνες ελπίδας..."

Moby - Love Of Strings 2013 

Αυτά είναι τα Ανθρώπινα Δικαιώματα!

Στην Ελλάδα τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι κατοχυρωμένα σύμφωνα με:

1) Το Σύνταγμα  (άρθρα 4 έως 25), αλλά και στο 

2)Αστικό Δίκαιο  (άρθρα 281-286).

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων τους αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο.

Επειδή η παραγνώριση και η περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου οδήγησαν σε πράξεις βαρβαρότητας, που εξεγείρουν την ανθρώπινη συνείδηση, και η προοπτική ενός κόσμου όπου οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να μιλούν και να πιστεύουν, λυτρωμένοι από τον τρόμο και την αθλιότητα, έχει διακηρυχθεί ως η πιο υψηλή επιδίωξη του ανθρώπου.

Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα από ένα καθεστώς δικαίου, ώστε ο άνθρωπος να μην αναγκάζεται να προσφεύγει, ως έσχατο καταφύγιο, στην εξέγερση κατά της τυραννίας και της καταπίεσης.

Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να ενθαρρύνεται η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων ανάμεσα στα έθνη.

Επειδή, με τον καταστατικό Χάρτη, οι λαοί των Ηνωμένων Εθνών διακήρυξαν και πάλι την πίστη τους στα θεμελιακά δικαιώματα του ανθρώπου, στην αξιοπρέπεια και την αξία της ανθρώπινης προσωπικότητας, στην ισότητα δικαιωμάτων ανδρών και γυναικών, και διακήρυξαν πως είναι αποφασισμένοι να συντελέσουν στην κοινωνική πρόοδο και να δημιουργήσουν καλύτερες συνθήκες ζωής στα πλαίσια μιας ευρύτερης ελευθερίας.

Επειδή τα κράτη μέλη ανέλαβαν την υποχρέωση να εξασφαλίσουν, σε συνεργασία με τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, τον αποτελεσματικό σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιακών ελευθεριών σε όλο τον κόσμο.

Επειδή η ταυτότητα αντιλήψεων ως προς τα δικαιώματα και τις ελευθερίες αυτές έχει εξαιρετική σημασία για να εκπληρωθεί πέρα ως πέρα αυτή η υποχρέωση,

Η ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ

Διακηρύσσει ότι η παρούσα Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποτελεί το κοινό ιδανικό στο οποίο πρέπει να κατατείνουν όλοι οι λαοί και όλα τα έθνη, έτσι ώστε κάθε άτομο και κάθε όργανο της κοινωνίας, με τη Διακήρυξη αυτή διαρκώς στη σκέψη, να καταβάλλει, με τη διδασκαλία και την παιδεία, κάθε προσπάθεια για να αναπτυχθεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων και των ελευθεριών αυτών, και να εξασφαλιστεί προοδευτικά, με εσωτερικά και διεθνή μέσα, η παγκόσμια και αποτελεσματική εφαρμογή τους, τόσο ανάμεσα στους λαούς των ίδιων των κρατών μελών όσο και ανάμεσα στους πληθυσμούς χωρών που βρίσκονται στη δικαιοδοσία τους.

 

ΑΡΘΡΟ 1

‘Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση, και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης.

 

ΑΡΘΡΟ 2

Κάθε άνθρωπος δικαιούται να επικαλείται όλα τα δικαιώματα και όλες τις ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα Διακήρυξη, χωρίς καμία απολύτως διάκριση, ειδικότερα ως προς τη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τις θρησκείες, τις πολιτικές ή οποιεσδήποτε άλλες πεποιθήσεις, την εθνική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσία, τη γέννηση ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση.

Δεν θα μπορεί ακόμα να γίνεται καμία διάκριση εξαιτίας του πολιτικού, νομικού ή διεθνούς καθεστώτος της χώρας από την οποία προέρχεται κανείς, είτε πρόκειται για χώρα ή εδαφική περιοχή ανεξάρτητη, υπό κηδεμονία ή υπερξουσία, ή που βρίσκεται υπό οποιονδήποτε άλλον περιορισμό κυριαρχίας.

ΑΡΘΡΟ 3

Κάθε άτομο έχει δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την προσωπική του ασφάλεια.

 

ΑΡΘΡΟ 4

Κανείς δεν επιτρέπεται να ζει υπό καθεστώς δουλείας, ολικής ή μερικής. Η δουλεία και το δουλεμπόριο υπό οποιαδήποτε μορφή απαγορεύονται.

 

ΑΡΘΡΟ 5

Κανείς δεν επιτρέπεται να υποβάλλεται σε βασανιστήρια ούτε σε ποινή ή μεταχείριση σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική.

 

ΑΡΘΡΟ 6

Καθένας, όπου και αν βρίσκεται, έχει δικαίωμα στην αναγνώριση της νομικής του προσωπικότητας.

 

ΑΡΘΡΟ 7

‘Όλοι είναι ίσοι απέναντι στον νόμο και έχουν δικαίωμα σε ίση προστασία του νόμου, χωρίς καμία απολύτως διάκριση. ‘Όλοι έχουν δικαίωμα σε ίση προστασία από κάθε διάκριση που θα παραβίαζε την παρούσα Διακήρυξη και από κάθε πρόκληση για μια τέτοια δυσμενή διάκριση.

 

ΑΡΘΡΟ 8

Καθένας έχει δικαίωμα να ασκεί αποτελεσματικά ένδικα μέσα στα αρμόδια εθνικά δικαστήρια κατά των πράξεων που παραβιάζουν τα θεμελιακά δικαιώματα τα οποία του αναγνωρίζουν το Σύνταγμα και ο νόμος.

ΑΡΘΡΟ 9

Κανείς δεν μπορεί να συλλαμβάνεται, να κρατείται ή να εξορίζεται αυθαίρετα.

 

ΑΡΘΡΟ 10

Καθένας έχει δικαίωμα, με πλήρη ισότητα, να εκδικάζεται η υπόθεσή του δίκαια και δημόσια, από δικαστήριο ανεξάρτητο και αμερόληπτο, που θα αποφασίσει είτε για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του είτε, σε περίπτωση ποινικής διαδικασίας, για το βάσιμο της κατηγορίας που στρέφεται εναντίον του.

 

ΑΡΘΡΟ 11

1.       Κάθε κατηγορούμενος για ποινικό αδίκημα πρέπει να θεωρείται αθώος, ωσότου διαπιστωθεί η ενοχή του σύμφωνα με τον νόμο, σε ποινική δίκη, κατά την οποία θα του έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαραίτητες για την υπεράσπισή του εγγυήσεις.

2.       Κανείς δεν θα καταδικάζεται για πράξεις ή παραλείψεις που, κατά τον χρόνο που τελέστηκαν, δεν συνιστούσαν αξιόποινο αδίκημα κατά το εσωτερικό ή το διεθνές δίκαιο. Επίσης, δεν επιβάλλεται ποινή βαρύτερη από εκείνη που ίσχυε κατά τον χρόνο που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη.

 

ΑΡΘΡΟ 12

Κανείς δεν επιτρέπεται να υποστεί αυθαίρετες επεμβάσεις στην ιδιωτική του ζωή, την οικογένεια, την κατοικία ή την αλληλογραφία του, ούτε προσβολές της τιμής και της υπόληψης του. Καθένας έχει το δικαίωμα να τον προστατεύουν οι νόμοι από επεμβάσεις και προσβολές αυτού του είδους.

 

ΑΡΘΡΟ 13

1.       Καθένας έχει το δικαίωμα να κυκλοφορεί ελεύθερα και να εκλέγει τον τόπο της διαμονής του στο εσωτερικό ενός κράτους.

2.       Καθένας έχει το δικαίωμα να εγκαταλείπει οποιαδήποτε χώρα, ακόμα και τη δική του, και να επιστρέφει σε αυτήν.

 

ΑΡΘΡΟ 14

1.       Κάθε άτομο που καταδιώκεται έχει το δικαίωμα να ζητά άσυλο και του παρέχεται άσυλο σε άλλες χώρες.

2.       Το δικαίωμα αυτό δεν μπορεί κανείς να το επικαλεστεί, σε περίπτωση δίωξης για πραγματικό αδίκημα του κοινού ποινικού δικαίου ή για ενέργειες αντίθετες προς τους σκοπούς και τις αρχές του ΟΗΕ.

 

ΑΡΘΡΟ 15

1.       Καθένας έχει το δικαίωμα μιας ιθαγένειας.

2.       Κανείς δεν μπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιθαγένειά του ούτε το δικαίωμα να αλλάξει ιθαγένεια.

 

ΑΡΘΡΟ 16

1.       Από τη στιγμή που θα φθάσουν σε ηλικία γάμου, ο άνδρας και η γυναίκα, χωρίς κανένα περιορισμό εξαιτίας της φυλής, της εθνικότητας ή της θρησκείας, έχουν το δικαίωμα να παντρεύονται και να ιδρύουν οικογένεια. Και οι δύο έχουν ίσα δικαιώματα ως προς τον γάμο, κατά τη διάρκεια του γάμου και κατά τη διάλυσή του.

2.       Γάμος δεν μπορεί να συναφθεί παρά μόνο με ελεύθερη και πλήρη συναίνεση των μελλονύμφων.

3.       Η οικογένεια είναι το φυσικό και το βασικό στοιχείο της κοινωνίας και έχει το δικαίωμα προστασίας από την κοινωνία και το κράτος.

 

ΑΡΘΡΟ 17

1.       Κάθε άτομο, μόνο του ή με άλλους μαζί, έχει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας.

2.       Κανείς δεν μπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιδιοκτησία του.

 

ΑΡΘΡΟ 18

Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Στο δικαίωμα αυτό περιλαμβάνεται η ελευθερία για την αλλαγή της θρησκείας ή πεποιθήσεων, όπως και η ελευθερία να εκδηλώνει κανείς τη θρησκεία του ή τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, μόνος ή μαζί με άλλους, δημόσια ή ιδιωτικά, με τη διδασκαλία, την άσκηση, τη λατρεία και με την τέλεση θρησκευτικών τελετών.

ΑΡΘΡΟ 19

Καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης, που σημαίνει το δικαίωμα να μην υφίσταται δυσμενείς συνέπειες για τις γνώμες του, και το δικαίωμα να αναζητεί, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες, με οποιοδήποτε μέσο έκφρασης, και από όλο τον κόσμο.

 

ΑΡΘΡΟ 20

1.       Καθένας έχει το δικαίωμα να συνέρχεται και να συνεταιρίζεται ελεύθερα και για ειρηνικούς σκοπούς.

2.       Κανείς δεν μπορεί να υποχρεωθεί να συμμετέχει σε ορισμένο σωματείο.

 

ΑΡΘΡΟ 21

1.       Καθένας έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στη διακυβέρνηση της χώρας του, άμεσα ή έμμεσα, με αντιπροσώπους ελεύθερα εκλεγμένους.

2.       Καθένας έχει το δικαίωμα να γίνεται δεκτός, υπό ίσους όρους, στις δημόσιες υπηρεσίες της χώρας του.

3.       Η λαϊκή θέληση είναι το θεμέλιο της κρατικής εξουσίας. Η θέληση αυτή πρέπει να εκφράζεται με τίμιες εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξάγονται περιοδικά, με καθολική, ίση και μυστική ψηφοφορία, ή με αντίστοιχη διαδικασία που να εξασφαλίζει την ελευθερία της εκλογής.

ΑΡΘΡΟ 22

Κάθε άτομο, ως μέλος του κοινωνικού συνόλου, έχει δικαίωμα κοινωνικής προστασίας. Η κοινωνία, με την εθνική πρωτοβουλία και τη διεθνή συνεργασία, ανάλογα πάντα με την οργάνωση και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε κράτους, έχει χρέος να του εξασφαλίσει την ικανοποίηση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων που είναι απαραίτητα για την αξιοπρέπεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

 

ΑΡΘΡΟ 23

1.       Καθένας έχει το δικαίωμα να εργάζεται και να επιλέγει ελεύθερα το επάγγελμά του, να έχει δίκαιες και ικανοποιητικές συνθήκες δουλειάς και να προστατεύεται από την ανεργεία.

2.       ‘Ολοι, χωρίς καμία διάκριση, έχουν το δικαίωμα ίσης αμοιβής για ίση εργασία.

3.       Κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα δίκαιης και ικανοποιητικής αμοιβής, που να εξασφαλίζει σε αυτόν και την οικογένειά του συνθήκες ζωής άξιες στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η αμοιβή της εργασίας, αν υπάρχει, πρέπει να συμπληρώνεται με άλλα μέσα κοινωνικής προστασίας.

4.       Καθένας έχει το δικαίωμα να ιδρύει μαζί με άλλους συνδικάτα και να συμμετέχει σε συνδικάτα για την προάσπιση των συμφερόντων του.

 

ΑΡΘΡΟ 24

Καθένας έχει το δικαίωμα στην ανάπαυση, σε ελεύθερο χρόνο, και ιδιαίτερα, σε λογικό περιορισμό του χρόνου εργασίας και σε περιοδικές άδειες με πλήρεις αποδοχές.

 

ΑΡΘΡΟ 25

1.       Καθένας έχει δικαίωμα σε ένα βιοτικό επίπεδο ικανό να εξασφαλίσει στον ίδιο και στην οικογένεια του υγεία και ευημερία, και ειδικότερα τροφή, ρουχισμό, κατοικία, ιατρική περίθαλψη όπως και τις απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες. ‘Εχει ακόμα δικαίωμα σε ασφάλιση για την ανεργία, την αρρώστια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα μέσα της συντήρησής του, εξαιτίας περιστάσεων ανεξαρτήτων της θέλησης του.

2.       Η μητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωμα ειδικής μέριμνας και περίθαλψης. ‘Ολα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν είναι νόμιμα ή εξώγαμα, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία.

 

ΑΡΘΡΟ 26

1.       Καθένας έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση. Η εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται δωρεάν, τουλάχιστον στη στοιχειώδη και βασική βαθμίδα της. Η στοιχειώδης εκπαίδευση είναι υποχρεωτική. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να εξασφαλίζεται για όλους. Η πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία πρέπει να είναι ανοικτή σε όλους, υπό ίσους όρους, ανάλογα με τις ικανότητες τους.

2.       Η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στην πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιακών ελευθεριών. Πρέπει να προάγει την κατανόηση, την ανεκτικότητα και τη φιλία ανάμεσα σε όλα τα έθνη και σε όλες τις φυλές και τις θρησκευτικές ομάδες, και να ευνοεί την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων των Ηνωμένων Εθνών για τη διατήρηση της ειρήνης.

3.       Οι γονείς έχουν, κατά προτεραιότητα, το δικαίωμα να επιλέγουν το είδος της παιδείας που θα δοθεί στα παιδιά τους.

 

ΑΡΘΡΟ 27

1.       Καθένας έχει το δικαίωμα να συμμετέχει ελεύθερα στην πνευματική ζωή της κοινότητας, να χαίρεται τις καλές τέχνες και να μετέχει στην επιστημονική πρόοδο και στα αγαθά της.

2.       Καθένας έχει το δικαίωμα να προστατεύονται τα ηθικά και υλικά συμφέροντά του που απορρέουν από κάθε είδους επιστημονική, λογοτεχνική ή καλλιτεχνική παραγωγή του.

 

ΑΡΘΡΟ 28

Καθένας έχει το δικαίωμα να επικρατεί μια κοινωνική και διεθνής τάξη, μέσα στην οποία τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα Διακήρυξη να μπορούν να πραγματώνονται σε όλη τους την έκταση.

 

ΑΡΘΡΟ 29

1.       Το άτομο έχει καθήκοντα απέναντι στην κοινότητα, μέσα στα πλαίσια της οποίας και μόνο είναι δυνατή η ελεύθερη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

2.       Στην άσκηση των δικαιωμάτων του και στην απόλαυση των ελευθεριών του κανείς δεν υπόκειται παρά μόνο στους περιορισμούς που ορίζονται από τους νόμους, με αποκλειστικό σκοπό να εξασφαλίζεται η αναγνώριση και ο σεβασμός των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων, και να ικανοποιούνται οι δίκαιες απαιτήσεις της ηθικής, της δημόσιας τάξης και του γενικού καλού, σε μια δημοκρατική κοινωνία.

3.       Τα δικαιώματα αυτά και οι ελευθερίες δεν μπορούν, σε καμία περίπτωση, να ασκούνται αντίθετα προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.

 

ΑΡΘΡΟ 30

Καμιά διάταξη της παρούσας Διακήρυξης δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι παρέχει σε ένα κράτος, σε μια ομάδα ή σε ένα άτομο οποιοδήποτε δικαίωμα να επιδίδεται σε ενέργειες ή να εκτελεί πράξεις που αποβλέπουν στην άρνηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που εξαγγέλλονται σε αυτήν.