Δημοφιλείς αναρτήσεις

Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2018

Ο δικός μου Νίκος...

Το γαρυφαλλάκι, μια εφηβική απόπειρα να ζωγραφίσει, το βρήκα όταν άδειαζα το πατρικό. Δεν του το έδωσα.Το κράτησα και δεν το μετανιώνω.


6 Δεκεμβρίου 2017

Σ’ ένα απ’ τα σπίτια που έμεινα, υπήρχε ένας φεγγίτης.
Κάθε φθινόπωρο και χειμώνα ο φεγγίτης αυτός γινόταν η καρδιά του σπιτιού.
Έδινε ζωή στο εσωτερικό του με το ρυθμικό τικ-τακ της βροχής και τα δειλά περπατήματα των περιστεριών πάνω στο τζάμι.
Μετρούσα τις σταγόνες και τα περπατήματα και αποκοιμιόμουν με το ρυθμό της ζωής που με μπόλιαζαν.
Όπως εσύ, τώρα, μ’ αυτές τις κομψές, βασανιστικά αργές σταγόνες του πλάσματος και του ορού που μετράνε τη ζωή σου ανάποδα.
Είναι ακριβώς η ίδια αίσθηση. Η ίδια αντλία ζωής.
Φέτος, δεν μπορώ να σου ευχηθώ Χρόνια Πολλά.
Μπορώ όμως να σου ευχηθώ «Λίγο ακόμα Νίκο μου.»

6 Δεκεμβρίου 2018

Πριν ένα χρόνο, σα σήμερα, ανήμερα της γιορτής του, ο δικός μας ο Νίκος μας προσπέρασε.  Ξεκίνησε με το ποδήλατό του το μπρεβέ χωρίς τερματισμό.
Αντί για την ύπαιθρο και τους μοναχικούς ορεινούς δρόμους, αυτή τη φορά προτίμησε να ζήσει την εμπειρία που μου είχε εκμυστηρευτεί:

 «Ποδηλατούσα στο δρόμο Σπάρτη- Τρίπολη, πάνω στο βουνό,  και με πήρε η νύχτα. Η κούρασή μου είχε χτυπήσει ταβάνι.
Ήμουν τελευταίος. Οι άλλοι, οι νεώτεροι, είχαν προχωρήσει πολύ.
Σταμάτησα σε μια στάση και ξάπλωσα στο παγκάκι να ξεκουραστώ λίγο. Με πήρε ο ύπνος. Ξύπνησα περασμένα μεσάνυχτα. Ανέβηκα πάλι στο ποδήλατο και πήρα την ανηφόρα. Δεν είχε φεγγάρι. Ερημιά, μέσα στο βουνό, στο πουθενά. Σκεφτόμουν διάφορα για να μην κοιμηθώ. Κάποια στιγμή, πες η απίστευτη κούραση, πες η μοναξιά, η νύχτα, έχασα εντελώς το χρόνο, ένιωσα να βγαίνω από το σώμα μου. Είδα τον εαυτό μου πάνω στο ποδήλατο να φεύγει μπροστά μου. Ήταν μια απίστευτη αίσθηση! Δεν έχω ξανανιώσει έτσι στη ζωή μου. Απίστευτη αίσθηση! Τα είδα όλα!»

Κάθε φορά που έρχονται στο νου μου αυτές οι κουβέντες του, σκέφτομαι πόσο καλύτερα θα ήταν να είχαν τελειώσει όλα τότε, σ’ εκείνο το δρόμο, εκείνη την ώρα...

Υ.Γ. Μας έμαθε τί σημαίνει να μην τα παρατάς ποτέ ακόμα κι όταν όλα είναι εναντίον σου, να συνεχίζεις να ονειρεύεσαι και να σχεδιάζεις την επόμενη μέρα με ενθουσιασμό  και να παλεύεις -πέντε χρόνια- το "θηρίο" με απέραντη, θαυμαστή αξιοπρέπεια.. 







Σάββατο, 24 Νοεμβρίου 2018

Η ωραία κοιμωμένη του ANDREY REMNEV






Όλα ξεκίνησαν από την ωραία κοιμωμένη, όχι του γνωστού παραμυθιού του Σάρλ Περώ και των αδελφών Γκρίμ αλλά την άλλη που βρήκα τυχαία πριν πέντε χρόνια σε μια ανθολογία τέχνης. Ήταν ένα κορίτσι με κατάλευκο δέρμα, ντυμένο με χρυσό φόρεμα που είχε γερμένο στο πλάι το κεφάλι του και κοιμόταν.
Έτσι μου φάνηκε στην αρχή. Μετά από λίγο όμως, προς μεγάλη μου έκπληξη, άνοιξε τα μάτια της και χωρίς να αλλάξει καθόλου στάση μου εκμυστηρεύτηκε κάτι πολύ σημαντικό.
«Τώρα που σου μιλάω» μου είπε «βρίσκομαι ακόμα στο όνειρό μου. Κάποτε ονειρεύτηκα να γίνω η μούσα ενός σπουδαίου καλλιτέχνη. Νομίζω πως από τότε παραμένω εγκλωβισμένη μέσα στο όνειρό μου. Δεν μπορώ να ξεφύγω. Ελευθέρωσέ με.»
Για μια στιγμή νόμισα πως η φωνή ερχόταν από μέσα μου. Μήπως μιλούσα εγώ σ’ εκείνη, αντί να μιλάει εκείνη σε μένα;
Το απέκλεισα όμως γιατί εγώ, στην πραγματικότητα, ουδέποτε ονειρεύτηκα να γίνω η μούσα οποιουδήποτε.

Όσο παρατηρούσα το όμορφα αφημένο πλάσμα τόσο υπνωτιζόμουν από την ομορφιά και τη γαλήνη του. Το βλέμμα μου έτρεξε πάνω στο χρυσό της φόρεμα και πέρασαν αρκετά λεπτά μέχρι να ανακαλύψω εκείνη την υπογραφή στο κάτω μέρος: Αndrey Remnev


Andrey Remnev
Ο Αndrey γεννήθηκε το 1962 στην πόλη Yakhroma που βρίσκεται κοντά στη Μόσχα και είναι χτισμένη πάνω σε ψηλούς λόφους. Ένα κανάλι, οι μικροί παραπόταμοι, τα δάση, τα χωριά, μια κοντινή αρχαία πόλη (Ντμίτρου), τα πλοία που ταξίδευαν στο κανάλι, τα τρένα που τα ξεπερνούσαν, αυτά έβλεπε απ’ το παράθυρό του παιδί  και αυτά απεικόνισε πάνω στα όμορφα φορέματα των γυναικών που ζωγράφισε. Η όμορφη φύση και οι αξιόλογοι άνθρωποι είναι οι σημαντικότερες εντυπώσεις του,όπως εξομολογείται ο ίδιος.
Το δικό του στυλ εξελίχθηκε μέσα από την αρχαία εικονογραφική  ζωγραφική, τη Ρωσική τέχνη του 19ου αι.  και του Ρωσικού κονστρουκτιβισμού (το σύνολο δηλαδή των καλλιτεχνικών ρευμάτων που αναπτύχθηκαν στη Ρωσία κατά την περίοδο 1910-1930 παράλληλα με τις συνταρακτικές κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις των αρχών του 20ου αι.
Όπως οι ζωγράφοι του παρελθόντος, χρησιμοποιεί φυσικές χρωστικές ουσίες που τις αναμιγνύει με κρόκο αυγού.











































Κυριακή, 18 Νοεμβρίου 2018

Η μακριά πορεία του ανθρώπου στην Αγριότητα



George Frederic Watts,  Ελπίδα 1886 Πινακοθήκη Tate Λονδίνο     

Θα ήθελα να παρουσιάσω εν συντομία μια σημαντική σημείωση σχετικά με την πορεία της εξέλιξης της ανθρώπινης φυλής, που βοηθάει να αντιληφθούμε το στίγμα του σύγχρονου ανθρώπου στην μακριά πορεία της εξέλιξής του ανά τους αιώνες.


Ο H. Morgan Lewis, ο πρωτοπόρος Αμερικανός ανθρωπολόγος, στο έργο του 
«Η ΑΡΧΑΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» σημειώνει πως, αν υποθέσουμε πως η ύπαρξη του ανθρώπου πάνω στη γη μετράει 100.000 χρόνια συνολικά,τότε τα στάδια που μπορούμε να την διαιρέσουμε είναι τα ακόλουθα:

 ΚΑΤΩΤΕΡΟ, ΜΕΣΑΙΟ και ΑΝΩΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑΣ  συνολική διάρκεια 60.000 χρόνια.

ΚΑΤΩΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑΣ 20.000 χρόνια

 ΜΕΣΑΙΟ και ΑΝΩΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑΣ συνολική διάρκεια 15.000 χρόνια. 

Τέλος, ακολουθεί το στάδιο του ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ που ισχύει μόλις τα τελευταία 5.000 χρόνια.

Αυτό είναι ένα συμπέρασμα μεγάλης σπουδαιότητας στην εθνολογία, που ορίζει πως:  Η εμπειρία της ανθρωπότητας στην Αγριότητα ήταν μεγαλύτερη σε διάρκεια απ' όλη την επακόλουθη εμπειρία της και η περίοδος του Πολιτισμού καλύπτει μόνο ένα μικρό τμήμα της ζωής της ανθρώπινης φυλής.΄

Ας μην ξαφνιαζόμαστε λοιπόν όταν πληροφορούμαστε για τις βαρβατότητες που συμβαίνουν συχνά πυκνά ανά τον κόσμο. 
Όπως φαίνεται, έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε ακόμα μέχρι να περάσει στην κυτταρική μας μνήμη ο πολιτισμός που παράγει το πνεύμα μας. 
Τα βάρβαρα ένστικτά μας είναι ακόμα βαθιά ριζωμένα στη συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας.
Ας ελπίσουμε πως η πορεία προς την ολοκληρωτική επικράτηση του σταδίου του Πολιτισμού θα διαρκέσει πολύ, πάρα πολύ λιγότερο.


                             


Το πρωτοποριακό αυτό έργο του Αμερικανού αρχαιολόγου, κοινωνιολόγου, ιστορικού και εθνολόγου HMorgan Lewis επηρέασε βαθύτατα τον Μαρξ και τον Ένγκελς.
Ο τελευταίος θεωρούσε το έργο του Μόργκαν ισάξιο σε σπουδαιότητα με την Θεωρία Εξέλιξης των Ειδών του Δαρβίνου και την Θεωρία της Υπεραξίας του Μαρξ. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)









Παρασκευή, 9 Νοεμβρίου 2018

Ένας θησαυρός στην τσέπη μου







Ο Λαέρτης έγινε φίλος με την αλεπουδίτσα.
Πράγματι, εκείνη την εποχή μια αλεπουδίτσα έκοβε βόλτες στο πάρκο μπροστά από το ξενοδοχείο μας.
Ήταν προχωρημένος Σεπτέμβρης και νύχτωνε νωρίτερα. Οι παραθεριστές μαζεύονταν από την παραλία και ετοιμάζονταν για τη βραδινή τους βόλτα. Στον απογευματινό μου περίπατο συναντούσα αρκετά νέα ζευγάρια με τα μωρά τους στα καροτσάκια ή να τα κρατούν από το χέρι. Έκαναν όπως κι εγώ τη βόλτα τους στα δρομάκια του πάρκου.
Μου άρεσε να περπατώ αυτή την ώρα. Είχε δροσιά και οι σκιές των δένδρων έπεφταν πάνω στα μονοπάτια που διακλαδίζονταν δημιουργώντας για τους περιπατητές διασκεδαστικούς λαβυρίνθους .
Είδα το χαρτάκι ξαφνικά. Προεξείχε κάτω από μια πέτρα. 
Ήταν αρκετά ταλαιπωρημένο και νοτισμένο από τη βραδινή υγρασία. Μου κέντρισε την περιέργεια απ’ την πρώτη στιγμή και δε δίστασα καθόλου να το πάρω και να το διαβάσω. Έκανα διάφορες σκέψεις όσο το ξετύλιγα, πως ίσως να ήταν λίστα με ψώνια, ή να είχε σημειωμένο τον αριθμό κάποιου τηλεφώνου ή κάποια διεύθυνση.
Η έκπληξή μου όταν το διάβασα ήταν μεγάλη. Η έκπληξη και η συγκίνησή μου.

" Αγαπημένη μου αλεπουδίτσα,
σου στέλνουμε την πιπίλα του Λαέρτη
για τα μωράκια σου, τα πιτσικάκια σου
γιατί ο Λαέρτης δεν την χρειάζεται πια!"

Και από κάτω η "μεγαλοπρεπής" υπογραφή του Λαέρτη!

Οι γονείς του μικρούλη βρήκαν αυτό τον τρυφερό τρόπο για να βοηθήσουν το μωρό τους να αποκοπεί φυσιολογικά από την παιδική του εξάρτηση, την πιπίλα!
Ο Λαέρτης σίγουρα είδε κάποια στιγμή την αλεπουδίτσα όπως την είχαμε δει κι εμείς και φροντίζαμε να μην την τρομάξουμε και φύγει.
Σίγουρα στήθηκε αμέσως κάποιο παραμύθι για τη φιλία του με το μικρό ζώο.
Έτσι, όταν ήρθε η ώρα να αποχωριστεί την πιπίλα του, έγινε με αυτό το μικρό τρυφερό σημείωμα κάτω από την πέτρα.
Η ευαισθησία και η ευφυΐα των γονιών του μικρού δημιούργησαν μέσα μου τη βεβαιότητα πως μεγαλώνουν έναν όμορφο άνθρωπο.
Έβαλα το χαρτάκι στην τσέπη μου και συνέχισα τον περίπατό μου με την κρυφή χαρά πως είχα ένα θησαυρό στην τσέπη μου. 



             

Κυριακή, 4 Νοεμβρίου 2018

Ο μήνας της προσμονής



Πληγωμένος από ένα επιπόλαιο καλοκαίρι που το 'σκασε, απειλούμενος απ' το χειμώνα που φθάνει, η μόνη χαρά που κρύβει στο σακούλι του είναι η προσμονή.
Αν μπορούσε να μιλήσει, θα ακουγόταν ένα μακρόσυρτο παράπονο πως δεν τον καταλαβαίνει κανείς, πως τον ξεχνούν, τον προσπερνούν βιαστικά, αφού όλοι έχουν μάτια μόνο για το Δεκέμβρη. 

Όμως ο Νοέμβρης είναι στην πραγματικότητα ο πιο γλυκός μήνας.
Γλυκός όσο και η προσμονή..
Ο ήχος του είναι μελωμένος, συγκαταβατικός και στέρεος όπως τα χρώματα που απλώνονται στο μανδύα του, ήσυχος όπως τα φύλλα που σπάνε με παράπονο κάτω από τα βήματα του διαβάτη..
Είναι ο μήνας των ταπεινών πουλιών, των ταπεινών λουλουδιών, των ταπεινών ανθρώπων με ουσία. Οι μυρωδιές και οι γεύσεις του γλυκές: γλυκό σταφύλι,  γλυκό κυδώνι, ψημένα κάστανα..
Το Νοέμβρη τίποτα δε φαίνεται μεμιάς. Όλα αχνοφαίνονται μέσα στην ομίχλη σαν υπόσχεση που πραγματοποιείται μόνο από κοντά.
Kάτι μοιραίο κι αναπόφευκτο κρύβει στο μανδύα του: την υπομονή. 
Δε χαρίζει, δεν ανταμείβει, δεν καλοπιάνει.
Ξεγυμνώνει μόνο. Tα πάντα. Φανερώνει την πραγματική τους υπόσταση. Η φύση, οι άνθρωποι, οι καταστάσεις...όλα, παρουσιάζονται όπως είναι. Και εσύ διαλέγεις. Kρατάς ή πετάς; Μένεις ή φεύγεις; 
Κι αν αποφασίσεις να φύγεις - γιατί η υπομονή θέλει δύναμη και ποιος είναι τόσο δυνατός να περιμένει το "ίσως" ή το "όταν"- κι ανοίξεις την πόρτα να βγεις, μια έκπληξη σε περιμένει. Ολόκληρη στοίβα από χρυσοκόκκινα φύλλα σου κλείνει το δρόμο. 
Η επιστροφή δίνει μια δεύτερη ευκαιρία. 
Αυτό είναι το δώρο του Νοέμβρη, μια δεύτερη ευκαιρία πριν τον ερχομό  του νέου χρόνου που αχνοφαίνεται στον ορίζοντα.  

Υ.Γ.

...κι αυτό το τραγούδι όλο στριφογυρίζει στο νου μου :) 
Τwist in my sobriety  - Tanita Tikaram          






Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου 2018

Η μηλόπιτα του Ρομπέρ




Ο Ρομπέρ ήταν Γάλλος, παντρεμένος χωρίς παιδιά. Είχε ένα φίλο Έλληνα, τον Άγγελο, και αυτός ήταν ο λόγος που ερχόταν συχνά στα μέρη μας. Προχωρημένης ηλικίας, χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις και οι δυο, τα είχαν βρει μια χαρά μεταξύ τους.
Το Ρομπέρ δεν τον γνώρισα ποτέ από κοντά. Γνώρισα όμως τον κολλητό του τον Άγγελο. Καλοφαγάδες και της περιπέτειας, είχαν μεγάλη έφεση και στην κουζίνα. Όταν βρίσκονταν μαζί, του έδιναν και καταλάβαινε.
Απ' τις αρχές του καλοκαιριού, έπαιρναν ο καθένας το καράβι του, σήκωναν τα πανιά και αρμένιζαν στο Αιγαίο. Τους κορόιδευαν οι άλλοι, οι πιο νέοι, όταν έπιαναν λιμάνι γιατί οι "πανιάδες" (αυτοί που έχουν σκάφος με πανιά) αποτελούσαν κόκκινο πανί για τους υπόλοιπους σκαφάτους. Τους θεωρούσαν οπισθοδρομικούς,  ξεπερασμένους, που θέλουν σώνει και καλά να ταλαιπωρούνται με όλες αυτές τις διαδικασίες ναυσιπλοΐας του παλιού καιρού που η τεχνολογία σήμερα έχει τόσο πολύ απλοποιήσει. Όμως οι δυο φίλοι δεν έπαιρναν καμιά ευχαρίστηση απ' αυτό. Ήθελαν να πλένουν μόνοι τους το κατάστρωμα, να διορθώνουν μόνοι τους τις βλάβες, να διαβάζουν τους χάρτες να μιλάνε με τη θάλασσα. Έτσι, κάθε άνοιξη κατέβαιναν στο καρνάγιο που έβγαζαν τα σκάφη τους το προηγούμενο φθινόπωρο και άρχιζαν τις εργασίες. Αρχές Ιουνίου έριχναν ξανά τα πλοία στη θάλασσα και σήκωναν πανιά. Η εμπειρία τους τεράστια.
-Γιατί δυο πλοία αφού μπορούσατε να ταξιδεύετε με ένα;" ρώτησα κάποια στιγμή τον Άγγελο.
- Δεν είχε γούστο έτσι. Ταξιδεύαμε για την ηρεμία, την επαφή με το νερό, τον αέρα. Αυτά τα ταξίδια ήταν προσωπική υπόθεση του καθενός μας. Μετά, στα λιμάνια, βρισκόμασταν και κάναμε πράγματα μαζί. Ψωνίζαμε τα χρειαζούμενα, καθαρίζαμε και τα ψάρια που είχαμε πιάσει και μαγειρεύαμε. Φαγητό στο κατάστρωμα, πότε του ενός και πότε του άλλου, κρασάκι και ανταλλαγή εμπειριών απ’ το ταξίδι. Έτσι μας άρεσε. Μερικές φορές φτιάχναμε φαγητά που σκεφτόμασταν εκείνη τη στιγμή. Όπως αυτή τη μηλόπιτα που την επινόησε ο Ρομπέρ για να γλυτώσει από τα πολλά σκεύη. Χρειάζεσαι μόνο ένα τηγάνι και ένα ταψί.» μου είπε και μου έγραψε τη συνταγή πάνω σε μια χαρτοπετσέτα.
Την τροποποίησα λιγάκι για να την κάνω πιο «υγιεινή».


ΥΛΙΚΑ

6 ξινόμηλα (προτιμώ τα μπανανόμηλα γιατί είναι πιο γλυκά)
1 πακέτο σφολιάτα Κανάκη κόκκινη 
2 κουτ. σούπας βούτυρο (προτιμώ το Κερκύρας ) 
Ζάχαρη κρυσταλλική (προτιμώ την καφέ ζάχαρη με μελάσα, είναι κάπως υγρή)
Λίγες σταφίδες (προαιρετικά) μαύρες για περισσότερα αντιοξειδωτικά.
Λίγο καρύδι κοπανισμένο (προαιρετικά) για Ω3 λιπαρά. 
Ζάχαρη άχνη 
Κανέλα σκόνη (κατά προτίμηση Κεϋλάνης γιατί είναι η μόνη αυθεντική)
1 αυγό

1 βανίλια για επιπλέον άρωμα αν δεν το σβήσετε με λικέρ ή βότκα.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ (15 λεπτά + ψήσιμο 20-25 λεπτά) 
Αφήνουμε τη σφολιάτα εκτός ψυγείου να ξεπαγώσει. 
Καθαρίζουμε τα μήλα και τα κόβουμε μικρά κομματάκια. 
Τα βάζουμε σ΄ένα μεγάλο τηγάνι μαζί με το βούτυρο,  
τη ζάχαρη και την κανέλα. 
Κανέλα για να πάρει χρώμα και άρωμα και 
ζάχαρη, ανάλογα με το πόσο γλυκιά τη θέλουμε. 
Τα αφήνουμε στη φωτιά μέχρι να "μαραθούν" και να δημιουργήσουν ένα ομοιόμορφο μείγμα. 
Το μείγμα των μήλων είναι έτοιμο όταν μελώσει και σκουρύνει 
Αν θέλουμε, μπορούμε να το σβήνουμε με λικέρ ή βότκα 
ή με όποιο άλλο είδος αλκοόλ μας αρέσει. 
Όταν κρυώσει λίγο, ανοίγουμε τις σφολιάτες (έχει δυο κομμάτια η συσκευασία) και μοιράζουμε το μείγμα στο κάθε κομμάτι. Το κλείνουμε φάκελο και το τοποθετούμε στο ταψί. 
Αλείφουμε με κρόκο αυγού και λίγη κρυσταλλική ζάχαρη. 
Αν δεν θέλουμε να ψήσουμε και τα δυο κομμάτια, βάζουμε το άλλο στην κατάψυξη για την επόμενη φορά. 
Ψήνουμε σε 200 βαθμούς ώσπου να φουσκώσει και να πάρει από πάνω ένα σκούρο χρώμα 
(περίπου 20-25 λεπτά). 
Όταν είναι έτοιμο, το βγάζουμε από το φούρνο και ρίχνουμε από πάνω άχνη και κανέλα.  
Αν το έχουμε έτοιμο στην κατάψυξη, από άλλη φορά, το βάζουμε κατευθείαν στο φούρνο - όπως είναι παγωμένο - αλλά θα χρειαστεί 5 λεπτά παραπάνω ψήσιμο. 
Διατηρείται εκτός ψυγείου 24 ώρες, μετά αρχίζει και "πανιάζει", αλλά, μην φοβάστε, δεν θα μείνει για να πανιάσει :)



Παρασκευή, 26 Οκτωβρίου 2018

Τι είναι η δημιουργική γραφή;



"...Όταν πέρασα τα πενήντα, δε με ενοχλούσε πια το γεγονός, όπως ενοχλεί πολλούς λογίους, ότι η γραφή μου δεν ανήκε στο «δημιουργικό» είδος.
Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί ο Όμηρος θεωρείται δημιουργικός συγγραφέας, και όχι ο Πλάτωνας. Γιατί ένας κακός ποιητής είναι δημιουργικός συγγραφέας, ενώ ένας καλός επιστημονικός δοκιμιογράφος δεν είναι;
Στα γαλλικά διακρίνουμε τον ecrivain- αυτόν που γράφει «δημιουργικά» κείμενα, όπως ένας μυθιστοριογράφος ή ένας ποιητής- από τον ecrivant, αυτόν που καταγράφει γεγονότα, όπως ένας τραπεζικός υπάλληλος ή ένας αστυνομικός που ετοιμάζει μια αναφορά για ένα έγκλημα.

Τι είδους συγγραφέας είναι ο φιλόσοφος;
Θα λέγαμε ότι ο φιλόσοφος είναι ένας επαγγελματίας συγγραφέας του οποίου τα κείμενα μπορούν να συνοψιστούν ή να μεταφραστούν δίχως να χάσουν όλο το νόημα, ενώ τα κείμενα των δημιουργικών συγγραφέων δεν μπορούν να μεταφραστούν ή να παραφραστούν πλήρως. Παρότι όμως είναι σίγουρα δύσκολη η μετάφραση ποίησης και μυθιστορημάτων, εννιά στους δέκα αναγνώστες παγκοσμίως έχουν διαβάσει το Πόλεμος και ειρήνη ή τον Δον Κιχώτη σε μετάφραση και πιστεύω πως ένας μεταφρασμένος Τολστόι είναι πιο πιστός στο πρωτότυπο από μια αγγλική μετάφραση του Χάιντεγκερ ή του Λακάν. Είναι ο Λακάν πιο «δημιουργικός» από τον Θερβάντες;

H διαφορά δεν μπορεί να εκφραστεί ούτε και με βάση την κοινωνική λειτουργία ενός δεδομένου κειμένου. Τα κείμενα του Γαλιλαίου έχουν ασφαλώς μεγάλη φιλοσοφική και επιστημονική σπουδαιότητα, αλλά στα ιταλικά λύκεια μελετώνται ως υπόδειγμα δημιουργικής γραφής- ως στιλιστικά αριστουργήματα.

Ας υποθέσουμε ότι είστε βιβλιοθηκάριος και ότι αποφασίζετε να τοποθετήσετε τα επονομαζόμενα δημιουργικά κείμενα στην Αίθουσα Α και τα επονομαζόμενα επιστημονικά κείμενα στην Αίθουσα Β.
Θα ταξινομούσατε άραγε τα δοκίμια του Αϊνστάιν μαζί με τις επιστολές του Έντισον προς τους χρηματοδότες του, και το «Oh Susanna!» με τον Άμλετ;

Έχει ειπωθεί ότι οι «μη δημιουργικοί» συγγραφείς, όπως ο Λινναίος και ο Δαρβίνος, ήθελαν να μεταδώσουν αληθείς πληροφορίες για τις φάλαινες ή τους πιθήκους, ενώ ο Μέλβιλ έγραψε για μια λευκή φάλαινα και ο Μπάρροουζ αφηγήθηκε την ιστορία του Ταρζάν, απλώς παρίσταναν  ότι δήλωναν την αλήθεια, ενώ στην πραγματικότητα επινοούσαν ανύπαρκτες φάλαινες και μαϊμούδες, και δεν ενδιαφέρονταν για τις πραγματικές.

Μπορούμε άραγε να πούμε αναμφισβήτητα ότι ο Μέλβιλ, όταν αφηγήθηκε την ιστορία μιας ανύπαρκτης φάλαινας, δεν είχε την πρόθεση να πει κάτι αληθές σχετικά με τη ζωή και τον θάνατο, ή σχετικά με την ανθρώπινη υπερηφάνεια και ξεροκεφαλιά;

Είναι προβληματικό να ορίσουμε ως «δημιουργικό» έναν συγγραφέα που απλώς μας λέει πράγματα τα οποία αντιτίθεται στα γεγονότα.

Ο Πτολεμαίος είπε κάτι αναληθές σχετικά με την κίνηση της Γης.
Πρέπει άραγε να ισχυριστούμε ότι ήταν πιο δημιουργικός από τον Κέπλερ;

Η διαφορά έγκειται, μάλλον, στους αντιτιθέμενους τρόπους με τους οποίους οι συγγραφείς μπορούν να ανταποκρίνονται στις ερμηνείες των κειμένων τους.
Αν έλεγα σε έναν φιλόσοφο, σε έναν επιστήμονα, σε έναν κριτικό τέχνης: «Έγραψες το τάδε και το δείνα», ο συγγραφέας θα μπορούσε πάντα να απαντήσει: «Παρανόησες το κείμενό μου. Είπα ακριβώς το αντίθετο».
Αν όμως ένας κριτικός ερμήνευε μαρξιστικά το "Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο" - φέρ' ειπείν, ότι, στο απόγειο της κρίσης της παρακμασμένης αστικής τάξης, η απόλυτη αφοσίωση στο βασίλειο της μνήμης αναγκαστικά απομόνωσε τον καλλιτέχνη από την κοινωνία - ο Προυστ μπορεί να μην ικανοποιούνταν με αυτή την ερμηνεία, αλλά θα δυσκολευόταν να την διαψεύσει.

Οι δημιουργικοί συγγραφείς -ως έλλογοι αναγνώστες του ίδιου τους του έργου - έχουν ασφαλώς το δικαίωμα να αμφισβητούν μια παρατραβηγμένη ερμηνεία. Σε γενικές όμως γραμμές πρέπει να σέβονται τους αναγνώστες τους, καθώς έχουν ρίξει το κείμενό τους στον κόσμο σαν ένα μήνυμα σε μπουκάλι, τρόπος του λέγειν.

Μόλις δημοσιεύσω ένα κείμενο περί σημειωτικής, αφιερώνω τον χρόνο μου είτε με το να αναγνωρίζω πως έσφαλλα είτε με το να δείχνω πως όσοι δεν το κατανόησαν όπως το εννοούσα προέβαιναν σε μια παρανάγνωσή του.
Απεναντίας, μόλις δημοσιεύσω ένα μυθιστόρημα, αισθάνομαι κατ' αρχήν την ηθική υποχρέωση να μην αμφισβητώ το πώς το ερμηνεύουν οι άνθρωποι (αλλά και να μην ενθαρρύνω καμία από τις ερμηνείες του).

Αυτό συμβαίνει - και εδώ αναγνωρίζουμε την πραγματική διαφορά μεταξύ δημιουργικής και επιστημονικής γραφής - επειδή σε ένα θεωρητικό δοκίμιο συνήθως θέλει κανείς να αποδείξει μια συγκεκριμένη θέση ή να δώσει μια απάντηση σε ένα δεδομένο πρόβλημα.

Σε ένα ποίημα ή σε ένα μυθιστόρημα, αντιθέτως, θέλει κανείς να αναπαραστήσει τη ζωή μέσα σε όλη της την ασυνέπεια.
Θέλει να στήσει μια σειρά από αντιφάσεις, να τις καταστήσει εναργείς και έντονες.
Οι δημιουργικοί συγγραφείς ζητούν από τους αναγνώστες τους να δοκιμάσουν μια λύση, δεν προσφέρουν μια οριστική συνταγή (εκτός από τους κακόγουστους και αισθηματολόγους συγγραφείς, που αποβλέπουν στη φτηνή παρηγοριά).
Γι' αυτό και όταν έδινα ομιλίες για το πρώτο μου μυθιστόρημα, που μόλις είχε δημοσιευτεί, έλεγα ότι μερικές φορές ένας μυθιστοριογράφος μπορεί να λέει πράγμα που ένας φιλόσοφος δεν μπορεί .....

Θα λέγαμε πως, βάζοντας στην άκρη τη δημιουργικότητα, πολλοί μελετητές έχουν νιώσει την παρόρμηση να αφηγηθούν ιστορίες και λυπούνται που δεν μπορούν να το κάνουν - γι' αυτό και τα συρτάρια πολλών καθηγητών πανεπιστημίου είναι γεμάτα με κακά αδημοσίευτα μυθιστορήματα.

Με τα χρόνια, ικανοποίησα το κρυφό μου πάθος για την αφήγηση με δύο διαφορετικούς τρόπους: πρώτον, ασχολούμενος με την προφορική αφηγηματικότητα, λέγοντας ιστορίες στα παιδιά μου (έτσι ένιωσα κάπως χαμένος όταν μεγάλωσαν και γύρισαν από τα παραμύθια στη ροκ μουσική), δεύτερον, φτιάχνοντας μια αφήγηση μέσα από κάθε κριτικό δοκίμιο.

Όταν παρουσίασα τη διδακτορική διατριβή μου στην αισθητική του Θωμά Ακινάτη - ένα πολύ αμφιλεγόμενο θέμα, καθώς εκείνη την εποχή οι μελετητές πίστευαν πως δεν υπάρχουν αισθητικοί στοχασμοί στο ογκώδες έργο του -, ένας από τους εξεταστές μου με κατηγόρησε για «αφηγηματική πλάνη». Είπε ότι ένας ώριμος μελετητής, όταν ξεκινά να κάνει μια έρευνα, αναπόφευκτα προχωρά με τη δοκιμή και το λάθος, διατυπώνοντας και απορρίπτοντας διάφορες υποθέσεις, όμως στο τέλος της έρευνας, όλες αυτές οι προσπάθειες θα πρέπει να έχουν χωνευτεί και ο μελετητής θα πρέπει να παρουσιάσει μόνο τα συμπεράσματα.
Αντιθέτως, είπε, εγώ αφηγούμουν την ιστορία της έρευνάς μου λες και ήταν ένα αστυνομικό μυθιστόρημα.
Η αντίρρηση έγινε σε φιλικό ύφος, και μου υπέβαλε τη θεμελιώδη ιδέα ότι όλα τα ευρήματα μιας έρευνας πρέπει να τα «αφηγείται» κανείς με αυτό τον τρόπο.

Κάθε επιστημονικό βιβλίο πρέπει να έχει τη μορφή της αστυνομικής ιστορίας.
Και πιστεύω πως αυτό το έκανα σε όλα τα επακόλουθα ακαδημαϊκά μου έργα.»
..................................




Ουμπέρτο Έκο «Εξομολογήσεις ενός νέου μυθιστοριογράφου» εκδόσεις Πατάκη, μετάφραση Γιώργος Λαμπράκος Νοέμβριος 2011"

Παρασκευή, 19 Οκτωβρίου 2018

Αναζητείται γυναίκα μετρίου αναστήματος με γυαλιά μυωπίας.


Δεν έχει γυρίσει. Ακόμα να γυρίσει. Αν είναι δυνατόν!

"Όσο μεγαλώνω τόσο μεγαλώνει μέσα μου και η άρνηση να μπω στην κουζίνα. Το να μπω εκεί και να περάσω 2-3 ώρες μαγειρεύοντας μου δένει κόμπο το στομάχι. Δε θέλω να βλέπω άλλο κατσαρόλες τηγάνια και πιάτα στο νεροχύτη.
Βαρέθηκα να μαγειρεύω (!!!) και όσα θαυμαστικά και να βάλω στο τέλος δε φτάνουν για να δηλώσουν τη βαθιά αποστροφή μου.
Έρχεται όμως η στιγμή που με πιάνει πείνα. Ε, ούτε αυτό είναι ικανό να με πείσει  να μαγειρέψω.

Όταν ξημερώνει η μέρα το πρώτο πράγμα που σκέφτομαι είναι πώς θα την βγάλω καθαρή από μαγειρέματα. 
Κάτι πρέπει να φάμε, εντάξει, αλλά τί; Κάτι που να μη χρειάζεται να λερώσω πάλι κατσαρόλες και τηγάνια και να βγάλω όλα τα πιάτα άπλυτα στο νεροχύτη. 
Έτσι, καταλήγω στη σωτήρια λύση της σαλάτας ή του γιαουρτιού, ή του σάντουιτς με γαλοπούλα και τυρί και τα φρούτα με γιαούρτι μια χαρά είναι. Υπολογίζω θερμίδες, διατροφική αξία και θρεπτικά συστατικά, κάνω τις αλχημείες μου και να το  ιδανικό γεύμα! Για μένα. Γιατί οι υπόλοιποι είναι κρεατοφάγοι, τρώνε κανονικά και δε βολεύονται με τις δικές μου διατροφικές κομπίνες. Οπότε μπαίνω αναγκαστικά στην κουζίνα και αρχίζω. 
Άντε πάλι να καθαρίσω τα καρότα, τα χόρτα, τις πατάτες, άντε πάλι το κλάμα με τα κρεμμύδια, άντε πάλι να τρίψω το τυρί στον ψιλό τρίφτη γιατί χοντροκομμένο δε δένει καλά με τα μακαρόνια, ο ένας τρώει  την ντομάτα μαγειρεμένη αλλά ο άλλος δεν τη θέλει με τίποτα. Ο ένας τρώει μόνο μαύρο ρύζι ο άλλος δε θέλει ούτε να το βλέπει. Ο ένας θέλει το κοτόπουλο τηγανητό με πιπεριές ο άλλος μόνο ψητό λαδολέμονο και πάει λέγοντας. 
Κι όταν όλα τα σκεύη έχουν μπει στη φωτιά και έχει γεμίσει ο τόπος με μισοκομμένα λαχανικά, και φλούδες από πατάτες  και κρεμμύδια, ορμάει απροειδοποίητα ο μαύρος σίφουνας (έτσι έρχεται πάντα το κακό, απροειδοποίητα) και αρχίζει τις επιδρομές στα πόδια μου. Τα αγκαλιάζει με τα μπροστινά δικά της και τα κλωτσάει με τα πίσω της- συγχρόνως – ενώ με δοκιμάζει με τα δόντια της για να δει αν τρώγομαι.
Με το ένα χέρι να ανακατεύω το ρύζι να μην κολλήσει, να κάνω ακροβατικό με το ελεύθερο πόδι για να ανοίξω με το άλλο χέρι το ψυγείο ενώ τα πόδια χορεύουν πεντοζάλι για να αποφύγουν τα «αγκαλιάσματα» της Ζούγκλας. Νιώθεις τί σου λέω; Μη μου πεις κουβέντα! Σουτ..κουβέντα! Δεν μαγειρεύω σήμερα. Το αποφάσισα. 
Θα πάρω την ομπρέλα μου, θα βάλω τις ψείρες μου στ’ αυτιά και θα βγω για περπάτημα. Θα ακολουθήσω ένα δρόμο στην τύχη και όπου με βγάλει. Μη ρωτάς! Δεν ξέρω πότε θα γυρίσω. 
Αν με βάλουν στο amber alert  «αναζητείται γυναίκα μετρίου αναστήματος με ομπρέλα και γυαλιά μυωπίας» να κάνεις το κορόιδο. Δε με ξέρεις δε με είδες."

Όλα μαζεμένα μου τα είπε η Άλλη και έκλεισε το τηλέφωνο. Δεν πρόλαβα ούτε λέξη να της πω, να τη συνετίσω, να μαζέψει τα μυαλά της, με τόσο αέρα που έχουν πάρει. Ούτε μια λέξη! Αν είναι δυνατόν! 
Κι ακόμα να γυρίσει..








Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2018

O Σαιν Ζυστ, ο Γιάννης και η Ραμνούντα.












Ραμνούντα, παραλία, προ αμνημονεύτων χρόνων, βράδυ, φωτιά ...τα κλασσικά.
Εκείνος, ο Γιάννης, σαράντα πατημένα, με τη Γαλλιδούλα του και το μικρό του γιο, σκηνίτης.
 Μετρίου αναστήματος, πολύ λεπτός, νευρικός, έξυπνος, ανήσυχος.
Η Γαλλιδούλα δεν φαινόταν ιδιαίτερα ευτυχισμένη, κάπως υποτονική, υπάκουη να το πω ;
 Εκείνο το βράδυ κοιμήθηκαν όλοι νωρίς. Θάλασσα όλη μέρα, μπες - βγες στη σκηνή απόκαμαν τα γυναικόπαιδα.
Μείναμε οι δυο μας δίπλα στη φωτιά είχε βάλει και λίγη ψύχρα, το φεγγάρι αρμένιζε και η θάλασσα λάδι.
Κάπνιζε πολύ και είχε όρεξη για κουβέντα. Για ύπνο, ούτε λέξη. Αρχίσαμε να συζητάμε. Το καλύτερό μου! Εμένα μου άρεσε ν' ακούω και σ' εκείνον άρεσε να μιλάει.
Κουμπώσαμε.

- Που λες Μαρία εκείνα τα χρόνια θα μου μείνουν αλησμόνητα.
Παρίσι, αναρχία, Πωλ Σαρτρ, πορείες...
Του ζήτησα να μου πει περισσότερα. Δεν χόρταινα να ακούω. Κουσούρι εκ γενετής.
 Μου μίλησε για τη Δημοκρατία, τη Γαλλική Επανάσταση, τον Υπαρξισμό, το όνειρό του, να φτιάξει ένα σπίτι από γυάλινα άδεια μπουκάλια αναψυκτικών!!
Το σχέδιό του -το όραμά του καλύτερα - ήταν οι νέες πηγές ενέργειας, η αυτοδιαχείριση σε όλους τους τομείς. Ένα σπίτι λοιπόν που να έχει μόνωση, φως, ζέστη το χειμώνα, να μην κοστίζει σχεδόν τίποτα η κατασκευή του και κυρίως να σέβεται το περιβάλλον. Όλα αυτά αρχές του '80.
 Όταν άρχιζε να μιλάει γι' αυτό το θέμα, ξεχνούσε να σταματήσει.

Ο Γιάννης σπούδαζε αρχιτεκτονική στην  Beaux-Arts  την μαγική  εποχή του '68, ακολούθησε μια πορεία συνειδητοποίησης, επέστρεψε στην Ελλάδα και μπήκε στο δικηγορικό γραφείο του πατέρα του ως υπάλληλος. Την αρχιτεκτονική δεν την άσκησε ποτέ, από άποψη. Έτσι έλεγε τουλάχιστον. Αρνιόταν να ακολουθήσει την πεπατημένη -καριέρα, λεφτά, επιτυχία.
 Ήταν πολύ ιδιόρρυθμος και σχεδόν ασκητικός.

Φανατικός πολέμιος του Καπιταλισμού : «Θα'ρθει μια μέρα που θα δημιουργηθεί μια νέα κοινωνική τάξη στην Ευρώπη, η τάξη των ανέργων.Θα είναι εκατομμύρια οι άνεργοι, και απ' αυτή την τάξη θα ξεκινήσει η επανάσταση που θα αλλάξει τα πάντα.»

Τα λόγια του δεν τα ξέχασα. Με είχαν εντυπωσιάσει τόσο πολύ τότε, μου ακούγονταν τόσο ξωτικά που δεν ήταν δυνατόν να τα ξεχάσω.
 Σήμερα, που τα πράγματα τον επαληθεύουν, έχω πολλούς λόγους να τα ξαναθυμάμαι.
Οι άνεργοι στην Ευρώπη είναι πλέον εκατομμύρια και πράγματι έχει δημιουργηθεί μια καινούργια κοινωνική τάξη - οι νεόπτωχοι- που έχει στους κόλπους της άτομα απ' όλες τις υπόλοιπες με κοινό παρονομαστή την ανεργία, τη φτώχεια, την εξαθλίωση αν και το πνευματικό τους επίπεδο είναι κατά κανόνα υψηλό. 

Περασμένα μεσάνυχτα άρχισε να μου μιλάει για τον Σαιν Ζυστ. 
Αυτός ο νεαρός επαναστάτης, ηγετικό πρόσωπο της Γαλλικής Επανάστασης κέρδισε γρήγορα τον θαυμασμό μου.



Ο Σαιν Ζυστ ήταν μόλις είκοσι δύο χρονών όταν ξέσπασε η Επανάσταση. Πέθανε στη λαιμητόμο στα είκοσι έξι του χρόνια (25 Αυγούστου 1767 - 28 Ιουλίου 1794).
 Ποιητής και συγγραφέας, ένας από τους ηγέτες του κόμματος των "Ορεινών" Ιακωβίνων και αχώριστος φίλος του Ροβεσπιέρου, υπήρξε ο δεύτερος σε μέγεθος επαναστάτης της Γαλλικής Επανάστασης παρά το νεαρό της ηλικίας του, ενσαρκώνοντας ό,τι πιο αγνό είχε να επιδείξει εκείνη η φοβερή εποχή.
 Επιβλητικός με όμορφο πρόσωπο, δυνατή και μελαγχολική έκφραση, βλέμμα σταθερό και διαπεραστικό και μαύρα μακριά μαλλιά, αυστηρός με τους ανθρώπους. 
«αν και αγαπούσε τον λαό, δεν κολάκευε τις αδυναμίες του ... αλλά ήθελε να του προσφέρει άνεση, κάνοντάς τον αξιοπρεπή και σοβαρό»
και αφοσιωμένος στον Ροβεσπιέρο 
«εκείνο που τον είχε τραβήξει κοντά στον Ροβεσπιέρο, ήταν η φήμη του για τον αδιάφθορο και ακέραιο χαρακτήρα του, η αυστηρή ζωή του και οι ιδέες του που συμφωνούσαν απολύτως με τις δικές του».
Έλεγε:
 «Aυτοί που κάνουν επαναστάσεις στον κόσμο, αυτοί που θέλουν να κάνουν το καλό, δεν πρέπει να αναπαύονται παρά μόνο μέσα στον τάφο».

 «Σύντομα τα φωτισμένα έθνη θα δικάσουν όλους αυτούς που έως τώρα τα κυβερνούσαν. Οι βασιλιάδες θα καταφύγουν στην έρημο, συντροφιά με τα άγρια θηρία που τους μοιάζουν και η Φύση θα ανακτήσει τα δικαιώματά της», διακήρυσσε στις 24 Απριλίου 1793.

«Πρέπει να μάθουμε να είμαστε μετριόφρονες. Το μεγαλύτερο αγαθό είναι η χρηστότητα που δεν φαίνεται».

Ζητούσε την εγκαθίδρυση μίας αυθεντικής Δημοκρατίας, η οποία να στηρίζεται στην ισόποση διανομή των αγαθών, την πνευματική εξύψωση των πλατιών λαϊκών μαζών αλλά κυρίως στην Αρετή:

 «Εκείνοι που πρόκειται να κυβερνούν την Δημοκρατία, θα πρέπει να είναι υποδείγματα Αρετής και τιμιότητας»

«Σε καιρούς αλλαγών, ό,τι δεν είναι νέο είναι ολέθριο.»
Εισηγήθηκε τα περίφημα «Διατάγματα Βεντόζ» («Decrets de Ventose», Φεβρουάριος και Μάρτιος 1974) με τα οποία η Επανάσταση δρομολόγησε την διανομή στους φτωχούς πατριώτες των δημευμένων αγαθών των εχθρών της: 

«Η ιδιοκτησία εκείνων που αποδείχθηκαν εχθροί της επανάστασης δημεύεται προς όφελος της Δημοκρατίας».

«Η Δημοκρατία θα τιμά την Θεότητα, την Φύση και τον Λαό.
Την πρώτη ημέρα του μήνα Φλορεάλ (του μήνα της άνθισης, 20 Απριλίου - 19 Μαϊου) θα τιμά την Θεότητα, τον Έρωτα και τον Συζυγικό Δεσμό...
Και κάθε χρονιά, σε αυτή την πρώτη ημέρα του Φλορεάλ, τα μέλη της κάθε κοινότητας θα διαλέγουν μεταξύ τους, μέσα στον Ναό τους, έναν νέο, ευκατάστατο, ενάρετο και αρτιμελή άνδρα, ηλικίας μεταξύ 21 και 30 ετών, ο οποίος με την σειρά του θα διαλέγει ως σύζυγο μία φτωχή κοπέλα, σε αιώνια ανάμνηση της ισονομίας των ανθρώπων» 

Αυτά είναι λίγα από τα πολλά που διακήρυττε ο Σαιν Ζυστ την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης.

Συνελήφθη μαζί με τον Ροβεσπιέρο και τους άλλους ομοϊδεάτες τους στις 27 Ιουλίου 1794 (9η Θερμιδόρ, του έτους 2), καθώς προσπαθούσε να διαβάσει στην Εθνοσυνέλευση αναφορά για τους εντοπισμένους προδότες.
 Την επόμενη ημέρα, φορώντας χειροπέδες βάδισε μόνος του προς την λαιμητόμο δίπλα στον μισοπεθαμένο Ροβεσπιέρο, επιδεικτικά ήρεμος και γαλήνιος, προκαλώντας δέος στους δήμιους και στο συγκεντρωμένο πλήθος, στο οποίο δήλωσε με υπερηφάνεια: 
«Δεν είναι τίποτε αυτή η σκόνη που αποτελεί το σώμα μου και τώρα σας μιλάει. Αυτήν λοιπόν τη σκόνη μόνο μπορείτε να βλάψετε και να θανατώσετε, σάς έχω αφαιρέσει όμως κάθε δυνατότητα να ληστέψετε την ελεύθερη ζωή που εγώ ο ίδιος χάρισα στον πραγματικό εαυτό μου στους αιώνες και στους ουρανούς» 

Πηγή: (Από το βιβλίο «Λαιμητόμος Αρετή. Ροβεσπιέρος - Σαιν Ζυστ - Κουτόν», εκδόσεις «Ανοιχτή Πόλη», Αθήνα, 2007).

Τον Γιάννη τον συνάντησα άλλες δυο φορές στην ίδια παραλία και μετά χαθήκαμε. Ήταν ένας από τους ανθρώπους που πήγε το μυαλό μου λίγο παραπέρα. 
Αυτό, συμβαίνει συχνά στη ζωή. Τα πιο σημαντικά συναπαντήματα να γίνονται τις πιο γλυκές ώρες, εντελώς τυχαία.