"Κοντεύω να γίνω "μικρός". Μικραίνει κανείς όταν ατέλειωτα βιάζει τον εαυτό του να είναι χωμένος σ' ένα μηχανισμό στενό και ανόητο."
Ίων Δραγούμης (Φωτογραφία της Helena Johansson)
Διάβασα τυχαία πως η κυνηγητική περίοδος του 2025
άρχισε στις 20 Αυγούστου και λήγει στις 28 Φεβρουαρίου του 2026.
Βρισκόμαστε λοιπόν στην περίοδο του "νόμιμου" αφανισμού μέρους
της πανίδας της χώρας.
Αλήθεια πώς σας φαίνεται αυτό; Ας το κάνουμε εικόνα.
Άντρες με περίσσεια αδρεναλίνη στο κορμί και περίσσεια δειλία στην ψυχή αφανίζουν - νόμιμα ή παράνομα, τι σημασία έχει, άλλωστε το παράνομο είναι και πιο γλυκό -όποιο θήραμα βρουν στο δρόμο τους.
Στολές
παραλλαγής, ντουφέκια εξελιγμένα, ανδροπαρέες με τσίπουρα και ρακές στα σακίδια
τους -να μην ξαποστάσουν δίπλα σε κανα βουνήσιο ρυάκι; - σαρώνουν τα δάση, τους λόγκους και τις πεδιάδες και αφανίζουν τις ζωές αθώων πλασμάτων.
Όταν κάποτε ρώτησα έναν τέτοιο τύπο, κυνηγό, γιατί το κάνει
αυτό και τι σόι ευχαρίστηση νιώθει να ρίχνει στη γη ό,τι πετάει; Μου απάντησε
πως το κυνήγι κάνει καλό στον πλανήτη γιατί με αυτό τον τρόπο
διατηρείται η ισορροπία στη φύση.
Μα η φύση δεν χρειάστηκε ποτέ τον άνθρωπο για βοηθό εκτελεστή. Κρατάει την ισορροπία μόνη της, εκατομμύρια χρόνια.
Φοβάμαι πως κάτι άλλο κινητοποιεί αυτούς τους ανθρώπους.
Όταν σηκώνουν το όπλο και σκοτώνουν ζώα ή πουλιά για ευχαρίστηση,
ισχυριζόμενοι πως έτσι συμβάλλουν στην διατήρηση της ισορροπίας της φύσης, λένε ψέματα!
Στην πραγματικότητα σκοτώνουν αυτό που ζηλεύουν και δεν μπορούν να έχουν: Την ελευθερία...
"Γιατί να φιλοσοφούμε όταν μπορούμε να τραγουδάμε;" Georges Brassens
Ο Ζωρζ Μπρασενς γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 21 Οκτωβρίου του
1921 από έναν άθεο Γάλλο οικοδόμο, και μία Γαλλίδα, αυστηρά καθολική. Απορώ
πραγματικά πώς τα βρήκαν μεταξύ τους; Σίγουρα αυτή η ακραία θρησκευτική
αντίθεση των γονιών του, επηρέασε βαθιά τον γιο τους.
Μικρός, ήταν ατίθασος και κακός μαθητής. Στα μετεφηβικά
χρόνια του έμπλεξε με συμμορίες. Κι όταν λέμε συμμορίες, μην φανταστείτε άτομα
με σοβαρές παραβατικές συμπεριφορές. Μικρά αγόρια ήταν που τους άρεσαν να
προκαλούν τον κοινωνικό τους περίγυρο, να κάνουν χοντροκομμένα αστεία, να
τσακώνονται μεταξύ τους και να κάνουν μικροκλοπές για να έχουν το πενιχρό χαρτζιλίκι
τους.
Όλα αυτά όμως ήταν πολλά και ικανά για να αποβάλλουν για
πάντα τον Ζωρζ από το σχολείο.
Η μάνα του που είχε όνειρο να τον δει γιατρό, δικηγόρο ή
τουλάχιστον δημόσιο υπάλληλο απογοητεύτηκε πολύ. Έτσι ο ατίθασος νεαρός
οδηγήθηκε αναγκαστικά στο επάγγελμα του πατέρα του και έγινε κι αυτός οικοδόμος,
εκτός κι αν προτιμούσε να…καταλήξει στην φυλακή.
"Ο Γορίλας" έπεσε στα χέρια μου σχεδόν τυχαία, σε μια υπαίθρια έκθεση βιβλίων την δεκαετία του '80. Το ξεφύλλισα, στάθηκα σ' ένα ποίημα που μου τράβηξε ιδιαίτερα την προσοχή. "Η ομπρέλα".
Η ομπρέλα (Le parapluie)
Ρίχνει βροχή στη λεωφόρο
χωρίς ομπρέλα η μικρή,
μα στη δική μου που έχει χώρο
χωράνε όλοι οι καλοί.
Στρίβω μεμιάς, κοντά της τρέχω:
"Έχω για σας θέση στεγνή"
χαμογελά, το "ναι" της έχω
να' μαστε οι δυο αγκαλιαστοί...
Μια ομπρέλα για σένα
μια ματιά σου για μένα,
θα' ναι του Έρωτα, πες, προσταγή...
Μια ματιά σου για μένα
μια ομπρέλα για σένα...
Ναι! Κερδίζω στην ανταλλαγή.
Σ' εκείνη πλάι, κι έπαιζε η μπόρα
μ' ήχους κρουστούς, τζαζ μουσική
κι όλη η πλάση έμοιαζε τώρα
για μας τους δύο να' χει φτιαχτεί...
Στον έβδομο ουρανό βρισκόμουν
κι ευλογούσα το νερό
και δίχως να το πω ευχόμουν
ατέλειωτο κατακλυσμό.
Μια άκρη του Παραδείσου
για μια ομπρέλα μαζί σου
των αγγέλων σκορπάς τη σαγήνη...
Μια ομπρέλα μαζί σου
για μια γωνιά Παραδείσου
Μόνο κέρδος για μένα θα μείνει.
Μα τι κι αν βρέχει, πάντα οι δρόμοι
φτάνουν σε κάποια γειτονιά...
Να κι η δική της και "Συγγνώμη"
λέει, "εγώ στρίβω εδώ να!"
Προτού καλά το καταλάβω
να τη που φεύγει λικνιστή
στη λήθη πια τα όνειρα θάβω
...και την ομπρέλα μου μαζί!
Μια ομπρέλα για σένα
μια ματιά σου για μένα
θα' ναι του Έρωτα, πες, προσταγή...
Μια ματιά σου για μένα
μια ομπρέλα για σένα...
Ναι! κερδίζω στην ανταλλαγή!
Le parapluie/ H ομπρέλα Georges Brassens
Δεν ήξερα τι κρατούσα στα χέρια μου και κυρίως δεν ήξερα καν τον συγγραφέα. Μέτρησα τα λιγοστά χρήματα που είχα στην τσέπη μου και μετά από έναν μικρό δισταγμό, το αγόρασα.
Το μικρό βιβλίο έκρυβε μέσα του πολλές εκπλήξεις. Ποιήματα σοκαριστικά ειλικρινή, ανόθευτα από δηθενιές και υποκρισίες, ποιήματα που δεν χάιδευαν αυτιά. Ποιήματα που μου έλεγαν πολλά. Με πήγαιναν αλλού, μου βάθαιναν τη σκέψη. Η ανησυχία της ηλικίας μου βρήκε καταφύγιο στα ποιήματα εκείνα που μιλούσαν κατευθείαν στο αντιδραστικό μου πνεύμα. Έγινα ομοϊδεάτης του Μπρασσένς χωρίς καν να το καταλάβω.
Οι λέξεις του λειτούργησαν σαν φάροι μέσα στο νου μου που διψούσε εκείνη την εποχή για ανοιχτούς ορίζοντες.
Το τραγούδι του «Ο Γορίλας», απαγορεύτηκε για πολλά χρόνια
από το ραδιόφωνο. Ο γορίλας σπάει τα δεσμά του, βουτάει τον δικαστή και τον «σκίζει».
Ουσιαστικά εννοούσε την απανθρωπιά των δικαστών που καταδίκαζαν κάποιον κατηγορούμενο
σε θάνατο με μεγάλη ευκολία.
Δ. Μπόγδης - Η Κακή Φήμη/ La Mauvaize Reputation - Georges Brassens
Στο χωριό, όχι να παινευτώ
έχω όνομα κακό
Σωπαίνω ή κάνω πατιρντί
με περνάν για δεν ξέρω τι.
Δεν κάνω ωστόσο ζημιά
σε κανέναν παίρνοντας στρατί
που μου πάει εμένα
Μα οι άνθρωποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο
Ναι, οι άνθρωποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο
Όλοι τους με κακολογούν
πλην των μουγκών που δεν μπορούν...
-------
Άρπαξε όμως και κάτι απ’ το σχολείο, πριν τον "εξώσουν" οριστικά: την αγάπη για την ποίηση.
Ένας καθηγητής που είδε «κάτι» στον Ζωρζ, αποφάσισε να
επενδύσει σ’ αυτόν. Το τραγούδι ήταν άλλωστε και ο συνδετικός κρίκος που τον
ένωνε με την οικογένειά του. Συνήθιζαν να κάθονται όλοι μαζί και να τραγουδούν.
Όταν ζήτησε να τον αφήσουν να κάνει μαθήματα μουσικής, η μητέρα του πρόβαλε
σθεναρή αντίσταση για να μην αποσπαστεί από τα μαθήματα του σχολείου και γίνει
χειρότερος μαθητής.
Στα 18 μετακομίζει στο Παρίσι σε μια θεία του
και πιάνει δουλειά στο εργοστάσιο της Ρενό.
Στο μεταξύ η Γαλλία έχει κηρύξει τον πόλεμο στη Γερμανία. Ο Δεύτερος
Παγκόσμιος Πόλεμος έχει αρχίσει. Η Γερμανία
καταλαμβάνει τη χώρα.
Ο Μπρασένς αρνείται να δουλέψει για τους κατακτητές.
Αρχίζει να πηγαίνει στη βιβλιοθήκη και να περνάει περισσότερο χρόνο εκεί και στο σπίτι της θείας του. Στο σπίτι υπάρχει ένα πιάνο. Έχοντας άπειρο χρόνο
και πολύ πείσμα και παρότι δεν ήξερε καν να διαβάζει νότες, κατάφερε να μάθει πιάνο. Παράλληλα ασχολήθηκε με την ποίηση γράφοντας δικά του ποιήματα
που στη συνέχεια προσπάθησε να μελοποιήσει. Μεσούσης της ναζιστικής κατοχής εξέδωσε
την πρώτη ποιητική συλλογή του με σατιρικά ποιήματα και με τα λιγοστά δικά του χρήματα.
Η κυβέρνηση όμως του Βισύ συμφώνησε με τους Ναζί να σταλούν
νέοι Γάλλοι στη Γερμανία ως εργάτες. Ο Μπρασένς επιστρατεύτηκε μαζί με πολλούς άλλους
και βρέθηκε να δουλεύει στο εργοστάσιο της BMW. Στην πρώτη ολιγοήμερη άδεια που πήρε για να πάει να δει τους
δικούς του κρύβεται και αρνείται να γυρίσει στη Γερμανία. Τότε ξεκινάει η
γνωριμία του με άλλους «ομοϊδεάτες».
Όσα είχε ζήσει μέχρι τότε και στην πατρίδα του και στην
Γερμανία τον μετατρέπουν σιγά-σιγά από έναν μικροαπατεώνα, λωποδυτάκο σε έναν
πασιφιστή αναρχικό λόγιο.
Μετά την απελευθέρωση του Παρισιού, μαζί με άλλους δυο
φίλους του, αποφασίζει να δραστηριοποιηθεί πολιτικά.
Από τον Μάιο του 1946, αρθρογραφεί με ψευδώνυμο και
επιμελείται τα κείμενα της αναρχικής εφημερίδας “LeLibertaire”.
Στη συνέχεια διακόπτεται η συνεργασία του με την “LeLibertaire” λόγω ιδεολογικών
διαφωνιών. Δεν έπαψε όμως ποτέ να δηλώνει ελευθεριακός και αναρχικός.
Ο Μπρασένς ήταν πολυγραφότατος. Στα τριάντα χρόνια μουσικής
και στιχουργικής καριέρας πουλήθηκαν εκατομμύρια δίσκοι και στήθηκαν
συνεργασίες με διάσημους τραγουδιστές όπως ο Ζωρζ Μουστακί, η Νάνα Μούσχουρη, ο
Υβ Μοντάν, ο Ζακ Μπρέλ κ.α. Τα εισιτήρια των συναυλιών του γίνονταν ανάρπαστα.
Συνήθως έπαιζε κιθάρα συνοδευόμενος από κοντραμπάσο. Το ταλέντο
του συνδυάστηκε τέλεια με τα ακούσματα που είχε από την γαλλική λαϊκή μουσική,
την τζαζ, την μουσική των καμπαρέ και τον βοήθησε να γράψει καταπληκτικά
τραγούδια.
Όταν ακούει κανείς τα τραγούδια του για πρώτη φορά νιώθει
κάπως περίεργα. Είναι διαφορετικά. Ίσως φανούν απλοϊκά αλλά κάποια προκαλούν
νοσταλγία, κάποια είναι αστεία και αρκετά προκαλούν πολλές σκέψεις,
προβληματισμό αλλά και χαμόγελο.
Οι Μαλάκες, στίχοι του Ζωρζ Μπρασσένς, Μουσική Θόδωρος Αναστασίου
Περισσότερο απήγγειλε τους στίχους του παρά τραγουδούσε. Ο
λόγος του ήταν ποιητικός και η γλώσσα του υποδειγματική. Τα περισσότερα απ’ τα
τραγούδια του ήταν πολιτικά. Άλλα προβοκατόρικα και άλλα μιλούσαν με εικόνες. Κατήγγειλαν
την ασυδοσία της αστυνομίας, την Εκκλησία, τους δογματισμούς, τους ένστολους, τους
πολέμους, τον εθνικισμό, τους άρχοντες, τους πολιτικούς, το κατεστημένο, τους νταβατζήδες,
τους μαλάκες δηλαδή όλα τα κακώς κείμενα και τα στερεότυπα της κοινωνίας, όπως τα
έβλεπε εκείνος.
Επίσης έγραψε τραγούδια για την φιλία, τους εξεγερμένους, τους
απόκληρους, τον ελεύθερο έρωτα κ.α.
Το τραγούδι του «Ο Γορίλας», απαγορεύτηκε για πολλά χρόνια
από το ραδιόφωνο. Ο γορίλας σπάει τα δεσμά του, βουτάει τον δικαστή και τον «σκίζει».
Ουσιαστικά εννοούσε την απανθρωπιά των δικαστών που καταδίκαζαν κάποιον κατηγορούμενο
σε θάνατο με μεγάλη ευκολία.
Το καΐκι με τους παλιούς φίλους (Les copains d' abord)
...Ό,τι κι αν λένε στα λιμάνια
κάποιοι που σπέρνουνε ζιζάνια
δεν ήταν δα "ψαροκασέλα"
για τα πήγαιν' έλα.
Έπλεε σαν γέρο γλεντζές:
ίσια μπροστά μα με στροφές
και τ' όνομά του ξακουστό:
"Είμαστε όλοι εδώ".
Τι κι αν ο άνεμος φορτσάρει
μπορεί να γέρνει, δεν φουντάρει
κι ας βγει το μάτι όποιου γρουσούζη
βασκανίες σκούζει...
Κι ο καπετάνιος, τα ναυτάκια
δεν ήτανε καθαρματάκια
μα φιλαράκια από καιρό
κι "Όλοι τους εδώ!"
Μόνος δεσμός τους η φιλία
με Σόδομα σχέση καμία
δεσμός αντρίκιος δυνατός
αδελφοποιητός
δεν ήταν φίλοι "ευκαιρίας"
ούτε άσωτοι πολυτελείας
ήταν αδέλφια, κολλητοί
και "άπαντες εκεί!"
Δεν ήταν του γλυκού νερού
μήτε του κατηχητικού
κι αρμένιζαν με την καρδιά
μ' όρτσα τα πανιά...
Ο Λίας, ο Νίκος κι όλοι οι άλλοι
σήκωσαν στης ζωής την πάλη
λάβαρο, σύνθημα, ρητό:
"Όλοι μας εδώ!"
Κι αν έρχονταν αναποδιές
μπουρίνια, φουσκοθαλασσιές
με τη φιλία για πυξίδα
κι αν τους εζώναν οι ακεφιές
δεν ψάχναν ψυχαναλυτές,
στέλναν στους φίλους ες-ο-ες,
και ήταν επαρκές.
Στις θερινές μας εξορμήσεις
ήταν - δεν ήταν, καιροί κρίσης
αν έλειπε κάποιος κοπρίτης
θα' τανε μακαρίτης...
Μα θα ήτανε άκων, εκών
πάντα στη σκέψη μας παρών,
και -πείσμα σου ζωή μπαμπέσα-,
στην καρδιά μας μέσα.
Μπήκα και σ' άλλα τρεχαντήρια
μα μόνο τούτο στα ταξίδια
ποτέ δεν έχανε τη ρότα
κι άμα θέλεις ρώτα...
Έπλεε σαν γέρο γλεντζές:
ίσια μπροστά μα με στροφές
και τ' όνομά του ξακουστό
"Είμαστε όλοι εδώ!"
Ως άντρας ο Μπρασσένς είχε πολλές κατακτήσεις. Προτιμούσε όμως τις
μεγαλύτερες γυναίκες, όπως η Jeanneη σπιτονοικοκυρά του που τον περνούσε τριάντα χρόνια.
Η σύντροφος όμως της ζωής του ήταν η JohaHeiman, εννέα χρόνια
μεγαλύτερή του, που όμως δεν την παντρεύτηκε ποτέ, αλλά ούτε και συγκατοίκησαν,
υπακούοντας μέχρι το τέλος στις αναρχικές του πεποιθήσεις. Έγινε όμως η μούσα
του και έμειναν μαζί μέχρι το θάνατό του.
Στην καθημερινότητά του, διατήρησε την απλότητά του μέχρι το
τέλος. Δεν τον ενδιέφεραν τα πλούτη και τα σαλόνια.
Αν και απ’ τις αρχές της δεκαετίας του ’50, τα οικονομικά
του ήταν πολύ καλά, συνέχισε να ζει στο φτωχόσπιτο της Jeanne.
Στο σπίτι της Jeanne
Κάποια στιγμή αγόρασε ένα μικρό
δικό του σπίτι και μετακόμισε, αλλά προηγουμένως φρόντισε εκείνη να έχει όλες τις
σύγχρονες ανέσεις.
Τα χρήματα που κέρδιζε τα ξόδευε για να φροντίζει τους αγαπημένους
φίλους και συγγενείς και να υποστηρίζει τις αναρχικές ομάδες.
Δεν του άρεσαν οι εκδηλώσεις θαυμασμού και λατρείας από τον
κόσμο. Κάποιοι τον χαρακτήριζαν σνομπ και άλλοι συνεσταλμένο. Δεν του άρεσε
ποτέ η προβολή και ακόμα και πάνω στη σκηνή αισθανόταν ψυχολογικά πιεσμένος.
Δεν έδινε ιδιαίτερη προσοχή στην υγεία του. Η ψυχολογική
πίεση που ασκούσε πάνω του η προβολή και η σκηνή του προκαλούσε βουλιμίες.
Άφησε την τελευταία του πνοή, από καρκίνο, στις 29 Οκτωβρίου
του 1981, σε ηλικία 60 χρονών.
Όταν το πέρασμα του χρόνου συνοδεύεται από ώριμη πια σκέψη, το αποτέλεσμα είναι η στωικότητα.
Ένας κύκλος μόλις έκλεισε χωρίς κιμωλία αλλά με βαθιές ανάσες, σωματική και ψυχική ταλαιπωρία και μεγάλη υπομονή.
Σήμερα, ξημερώνοντας, ανοίγει ένας καινούργιος και κανείς δεν ξέρει να πει πώς θα είναι και τούτος.
Τον υποδέχομαι με ανοιχτή αγκαλιά και χαμόγελο, θα τον κεράσω καφέ και γλυκό σταφύλι αλλά να ξέρει πως ετούτη τη φορά δεν θα παλέψω ξαρμάτωτη γιατί "... απάνω μου έχω πάντοτε, στη ζώνη μου σφιγμένο ένα μικρό αφρικάνικο ατσάλινο μαχαίρι.."
Παρεμπιπτόντως, να αναφέρω πως δεν υπάρχουν μεγάλα μεγέθη. Υπάρχουν μόνον συνειδητοποιημένοι άνθρωποι.
Άνθρωποι δηλαδή που ξέρουν τη θέση τους μέσα στον κόσμο.
Ποιοι είναι και τι μπορούν να κάνουν καλά.
Δεν τα έκανα όλα καλά. Έκανα όμως όλα όσα μου επέτρεψαν οι συνθήκες.
Είμαι ικανοποιημένη. Η ζωή μου έδωσε τα αναγκαία και η ώριμη πια ψυχή μου την ευγνωμονεί γι' αυτό.
Και κάτι τελευταίο.
Κατάφερα να κάνω τους λίγους ανθρώπους γύρω μου χαρούμενους, και ένα - δυο απ' αυτούς, κι ευτυχισμένους.
Καρφώνω λοιπόν μια γαρδένια στο πέτο μου και προχωράω, όσο πάει...
Ένα ωραίο κάλεσμα, από τη φίλη Αριστέα έχει μέσα του την πρόκληση για δημιουργία: ένα ποίημα για το καλοκαίρι, όπως το ζούμε ή το θυμόμαστε ή το ονειρευόμαστε. Όλες οι συμμετοχές στο blog της
Το νυχτοπούλι πέταξε από πάνω του τη νύχτα και άλλαξε
φτερά. Γίνεται άλμπατρος. Κι όσο περνούν οι μέρες μαθαίνει ν’ ανοίγει σωστά τα
φτερά του. Δεν έχει ακόμα τολμήσει να τα χρησιμοποιήσει. Είναι ένα λαβωμένο
πουλί χωμένο στη φωλιά του.
Κλείνεται. Ξέρω τι συμβαίνει πίσω απ’ την κλειστή πόρτα. Σκέφτεται όλα τα ενδεχόμενα και κάποτε πέφτει σε απόγνωση. Σκέφτεται ρεαλιστικά
την κατάστασή του.
«Αυτό μόνο με βοηθάει. Δεν θέλω να ελπίζω. Θέλω να έχω
ξεκάθαρα τα δεδομένα». Αυτό δήλωσε και μας έκοψε κάθε διάθεση να παρηγορήσουμε με θετικές σκέψεις και ευχολόγια.
Δυο μέρες στο νοσοκομείο για συμπληρωματικές εξετάσεις. Δεν μας
άφησε να πάμε μαζί του.
«Νιώθω καλύτερα έτσι γιατί αλλιώς θα
σας έχω έννοια».
Θα μας έχει έννοια;
Τα μοναχοπούλια φέρουν ολόκληρο το γονεϊκό άγχος. Ένα βαρύ κι ασήκωτο φορτίο που δεν μπορεί κανείς να τους το ελαφρύνει.
Οι απαντήσεις που ζητάει δεν υπάρχουν. Έχει μόνο τα δεδομένα.
Βουτιά στον πόνο και μετά άρνηση. Τρέλα. Αποδοχή και αναίρεση σε τεθλασμένη πορεία κάνει τα μηνίγγια να
χτυπούν και την ψυχή να λιώνει. Θεατής στο χειρότερο
εφιάλτη που μπορεί να βιώσει ένας γονέας. Ενοχές. Επαναπροσδιορισμός προτεραιοτήτων,
ψυχικός επαναπροσδιορισμός. Κρίσεις άγχους μέσα στη νύχτα. Πιάνεσαι από το
τίποτα, φθάνει το τίποτα να έχει μια φιλική απόχρωση, να αφήνει μια υποψία χαραμάδας για μια στιγμιαία διαφυγή από τον εφιάλτη που δεν έχει τέλος.
Μοναχοπούλι γενναίο, περήφανο, δυνατό.
«Κοιμήθηκα ξημερώματα. Ήταν όμως ένα πολύ δημιουργικό
ξενύχτι. Έφτιαξα μια εφαρμογή με όλα τα συμπτώματα που οδηγούν σε ώσεις. Θα το
εμπλουτίσω κι έτσι όταν απαντάς στις ερωτήσεις θα ξέρεις αν θα ακολουθήσει ώση ή όχι. Όταν ολοκληρωθεί, θα είναι ένα χρήσιμο εργαλείο...»
Το μοναχό νυχτοπούλι έγινε άλμπατρος και αφήνει πίσω του σιγά - σιγά το
φόβο, την αγωνία και το παράπονο. Άρπαξε την ευκαιρία, μέσα στην ατυχία του, να δημιουργήσει κάτι ωφέλιμο για το ίδιο και όσους το χρειάζονται.
Ένα ταξίδι αρχίζει, που δίνει νόημα σ' αυτό που περνάει. Η δύναμη το κάνει χρήσιμο.
O πίνακας ανήκει στον άγνωστο σε μένα δημιουργό του.
Είδα ένα όνειρο, ένα άσχημο όνειρο. Είδα πως αρρώστησε το νυχτοπούλι μου, αρρώστησε βαριά κι εγώ δεν ήξερα τίποτα.
Ξύπνησα έντρομη, άνοιξα το φως και αμέσως η καρδιά μου πήγε στη θέση της. Ησυχία στο σπίτι. Ησυχία έξω στο δρόμο, τα ρούχα ανεμοδέρνονται στο μπαλκόνι, ένα ξαφνικό ψιλόβροχο τα ράντιζε με λασποβροχή. Όλα καλά. Θα τα πλύνω πάλι αύριο, δεν χάθηκε κι ο κόσμος αφού είμαστε όλοι καλά.
Έκλεισα το φως και ξάπλωσα πάλι. Αδύνατον να κοιμηθώ. Μου έρχονταν διάφορα στο νου άλλα άσχετα και άλλα σχετικά με τους πιο κρυφούς μου φόβους. Το ρολόι έδειχνε δύο μετά τα μεσάνυχτα. Το αποφάσισα σε δευτερόλεπτα πως έπρεπε να τηλεφωνήσω. Ήξερα πως δεν κοιμάται. Το νυχτοπούλι απάντησε νυσταγμένο. "Όλα καλά; Είσαι καλά;" "Ναι μια χαρά, γιατί; Τι έπαθες νυχτιάτικα; Ξέρεις τι ώρα είναι;"
Έκλεισα το τηλέφωνο πιο ήσυχη από πριν. Ξάπλωσα πάλι. Κρύωνα. Πάντα βάζει κρύο αυτή την ώρα. Κουκουλώθηκα με το πάπλωμα και περίμενα να με πάρει ο ύπνος. Όσο περίμενα άκουγα τη βροχή στο φύλλωμα του γιασεμιού που έμοιαζε με φθινόπωρο. Μα έχουμε άνοιξη σκέφτηκα, σε λίγες μέρες μπαίνει ο Απρίλης. Πρέπει να φροντίσω τα φυτά, να τα κλαδέψω, να τα λιπάνω, κάποια δεν έβγαλαν τον χειμώνα..
Περίμενα να με πάρει ο ύπνος...
Μετά, περίμενα να ξημερώσει...
Στις τέσσερις σηκώθηκα. Δεν με κρατούσε άλλο το κρεβάτι. Έφτιαξα μια ζεστή σοκολάτα και κάθισα στη θέση μου να την πιω.
Η θέση μου είναι απόλυτα σεβαστή απ' τους υπόλοιπους στο σπίτι. Μου την παραχώρησαν χωρίς να το ζητήσω, δίπλα στη βιβλιοθήκη, κάτω από τη λάμπα που με βοηθάει να κάνω με άνεση όλες τις μικροδουλειές. Δεν κάναμε ποτέ κουβέντα γι' αυτό, για τη θέση μου στο σπίτι. Η αποδοχή εδραιώθηκε σιωπηρά. Σιωπηρή αποδοχή, αυτή η θέση είναι μόνο για τη μαμά, κανείς άλλος δεν κάθεται εκεί ακόμα κι όταν η μαμά λείπει από το σπίτι.
Ονειρεύτηκα πολλές φορές τον εαυτό μου να κάθεται σ' αυτή τη θέση αγκαλιά με ένα εγγόνι, να του διαβάζω παραμύθι και να με διακόπτει συνεχώς για να με ρωτήσει τούτο και τ' άλλο, όπως κάνουν συνήθως τα μικρά παιδιά. Έχω ονειρευτεί κι άλλα σ' αυτή τη θέση, για τη μελλοντική ζωή μου, για τη μελλοντική ζωή των αγαπημένων μου και χαίρομαι, και αγωνιώ και μερικές φορές λυπάμαι όταν η λογική μου αναιρεί αυτά τα όνειρα. Συμβαίνει κι αυτό καμμιά φορά. Συνήθως αφήνω τα όνειρα μου ελεύθερα να διανύουν τις μικρές αποστάσεις του μακρινού μέλλοντος. Οι αποστάσεις στα όνειρα είναι σχετικές, το ξέρουν και οι πέτρες.
Τελείωσα τη σοκολάτα μου κι ακούμπησα την κούπα πάνω στο τραπέζι. Έγειρα στη θέση μου κι έκλεισα τα μάτια. Νόμισα προς στιγμή πως επιτέλους νύσταξα, αλλά δεν ήταν αυτό. Και τι ήταν; Τι ήταν αυτό που μ' εμπόδιζε να κλείσω τα μάτια μου; Δεν ήθελα να ονειρευτώ. Ναι, αυτή τη φορά δεν ήθελα να ονειρευτώ. Η ψυχή μου αντιστεκόταν σθεναρά στο ενδεχόμενο ενός καινούργιου ονείρου. Δεν είναι ώρα για τέτοια μου σύρισε ένα μικρό φιδάκι μέσα μου. Συγκεντρώσου στα τρέχοντα. Στα τρέχοντα; Αχ ναι, στα τρέχοντα.
Με το ζόρι κρατήθηκα να μην τηλεφωνήσω πάλι στο νυχτοπούλι μου. Τι κάνει τώρα; Ήμουν σίγουρη πως απόψε ξαγρύπνησε όπως κι εγώ.
Έριξα μια ματιά στο ρολόι, ώρα να ετοιμαστώ. Το ραντεβού ήταν στις έξι ακριβώς. Φτάσαμε στην ώρα μας. Είναι άδειοι οι δρόμοι τόσο πρωί. Παρκάραμε εύκολα. Μιάμιση ώρα μας πήρε για τις διατυπώσεις, τα σχετικά βαρετά πράγματα που σου θυμίζουν πόσο άδικα σπαταλά η γραφειοκρατία τη ζωή. Μιάμιση ώρα στην αναμονή και μετά ανεβήκαμε στο δωμάτιο που μας έδωσαν. Το βλέμμα μου καρφώθηκε στον αριθμό που είχε πάνω της η πόρτα, 604. Έκανα αυθόρμητα την πρόσθεση, 604, 10, 1, αρχή.
Μπαίνοντας σ' αυτό το δωμάτιο βάζουμε το κλειδί σε μια άλλη πόρτα που θα καθορίσει τις μικρές αποστάσεις του μέλλοντος μας.
"Συναινέσατε", θα μας πετάξει κατάμουτρα η μοίρα όταν περάσουμε το κατώφλι του δωματίου 604. Έκλεισα τα μάτια μου και έκανα τη σκέψη πως πίσω από αυτή την πόρτα μας περιμένει ένας ανοιξιάτικος κήπος γεμάτος από πολύχρωμα λουλούδια, ευωδιαστά.
Μετά, όλα έγιναν γρήγορα. Πράσινη ρόμπα, πράσινο σκουφί στο κεφάλι, πράσινα σεντόνια στο φορείο. Τους είδα να απομακρύνονται στο βάθος του διαδρόμου, μπήκαν στο ασανσέρ και χάθηκαν.
Δεν ήξερα πια που να ακουμπήσω το βλέμμα μου. Τι να κοιτάξω για να ξεγελάσω την αγωνία μου, ώσπου εκείνο με ξεπέρασε και στάθηκε στην εικόνα που κρεμόταν στον απέναντι τοίχο. Ήταν μια ελιά.
"Ξέρετε πόσο θα κρατήσει;" ρώτησα.
"Δεν ξέρω. Εξαρτάται. Καθίστε στη θέση σας και περιμένετε", απάντησαν.
Στη θέση μου. Εκεί πήγα. Και περίμενα, όπως κάνουν όλες οι σύζυγοι, οι μαμάδες, οι κόρες, οι αδελφές.
Περίμενα στη θέση μου δίπλα στο στρογγυλό παράθυρο που είχε θέα ένα μεγάλο παρτέρι με δέντρα γυμνά.
Δεν άκουγα τη βροχή αλλά την ένιωθα μέσα μου, μια καθαρή ανοιξιάτικη μπόρα που ξέπλενε με ορμή το φύλλωμα εκείνης της ελιάς.
Περπατώντας στο Αγκίστρι, στον παραλιακό δρόμο προς τη Σκάλα, λοξοδρόμησα κάποια στιγμή προς τα δεξιά γιατί μου τράβηξε την προσοχή ένα εκκλησάκι, πολύ γραφικό, βαμμένο ολόκληρο με ασβέστη.
Ήταν η πιο μικρή εκκλησία που είχα δει ποτέ. Εικονοστάσι δεν ήταν σίγουρα αλλά ούτε και κανονική εκκλησία. Πήγα λοιπόν να το δω από κοντά.
Μου φάνηκε σαν να ήταν κάτι ανάμεσα στο τίποτα και στο λίγο. Μια ντροπαλή "παρουσία" ανάμεσα στο πράσινο του διπλανού χωραφιού και στο μπλε της θάλασσας που απλωνόταν μπροστά του. Είχε κάποια σημασία αυτό ή ήθελα εγώ να του δώσω;
Η αλήθεια είναι πως εκείνο το εκκλησάκι πρόβαλε μέσα μου ένα αίσθημα γενναιότητας. Δήλωνε εμφατικά μια έντονη διάθεση να υπάρχει.
Το πλησίασα με σεβασμό για την τόλμη του, και τότε είδα εκεί, πάνω στο φθαρμένο τσιμέντο του περίβολου να ξεπροβάλλει μια καταμόναχη παπαρούνα με τρία φλογισμένα άνθη.
Ο δρόμος της προς το φως πέρασε μέσα απ’ το τσιμέντο.
Ανάμεσα στο τίποτα και το λίγο η ζωή πάντα βρίσκει τρόπο να υπάρχει.
Πόσες πιθανότητες έχει κανείς να δεχτεί επίσκεψη στο
μπαλκόνι της πυκνοκατοικημένης τσιμεντούπολης του, από αποδημητικά ωδικά πουλάκια
του δάσους και των λιβαδιών;
Ο Μάρτιος έκανε το μικρό θαύμα του.
Δυο ερωτευμένες καρδερίνες έρχονται κάθε μεσημέρι, ανελλιπώς, και τσιμπολογούν τους σπόρους από
τις τσουκνίδες που οργιάζουν στις γλάστρες του μπαλκονιού μου. Το ευτύχημα
είναι πως τρώγοντας τραγουδούν κιόλας και φλερτάρουν μεταξύ τους πετώντας στα γυμνά
κλαδιά της μικρής ροδιάς μου.
Δεν ξέρω πόσο θα κρατήσουν αυτές οι επισκέψεις, δεν με
ρώτησαν κιόλας, αλλά εύχομαι να διαρκέσουν όσο γίνεται περισσότερο γιατί,
τι να
την κάνω την φαντασμαγορία των μεγάλων πραγμάτων όταν έχω τα μικρά θαύματα στο μπαλκόνι μου;
.jpg)
